ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม ชูสำเร็จการปรับใช้โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ เดินหน้าเชื่อมโยงประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ท้องถิ่น ควบคู่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม อำเภอขนอม จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งบริหารงานโดย บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ EGCO Group ได้รับพระราชทานรางวัลอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม ประจำปี 2567 ประเภท ก. งานอนุรักษ์มรดกทางสถาปัตยกรรมและชุมชน ระดับดีมาก จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งสะท้อนความสำเร็จของการอนุรักษ์และปรับใช้โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ หน่วยที่ 1 ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ด้านพลังงานและมรดกอุตสาหกรรม
ในการนี้ ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมได้จัดพิธีติดตั้งป้ายรางวัลพระราชทานฯ พร้อมจัดเสวนาพิเศษในหัวข้อ “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ…จากหน่วยผลิตพลังงานสู่การเป็นมรดกอุตสาหกรรมแลนด์มาร์กสำคัญของชุมชน” เพื่อรวบรวมมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์ การท่องเที่ยว การพัฒนาเมือง และตัวแทนชุมชน ในการขับเคลื่อนพื้นที่แห่งนี้สู่การเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ท้องถิ่นเข้าด้วยกันอย่างยั่งยืน
ถอดบทเรียนการอนุรักษ์และปรับใช้ประโยชน์อาคารดั้งเดิม
จุดเริ่มต้นของศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ย้อนกลับไปเมื่อกว่า 40 ปีก่อน ในฐานะโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำที่ปฏิบัติภารกิจสร้างความมั่นคงด้านพลังงานให้กับพื้นที่ภาคใต้ จนกระทั่งยุติการผลิตไฟฟ้าในปี 2554 ทาง EGCO Group จึงได้ดำเนินการอนุรักษ์และปรับปรุงพื้นที่ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ ถือเป็นตัวอย่างของการปรับใช้ประโยชน์อาคาร (Adaptive Reuse) ที่เคารพคุณค่าดั้งเดิมและเปิดพื้นที่การเรียนรู้ให้กับสังคม
นายธวัช หิรัณจารุกร รองกรรมการผู้จัดการใหญ่สายงานปฏิบัติการ บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ EGCO Group กล่าวว่า การได้รับรางวัลพระราชทานครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากศักยภาพขององค์กรเพียงลำพัง แต่เกิดจากความร่วมมือและการสนับสนุนจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคการศึกษา เครือข่ายด้านพิพิธภัณฑ์และการท่องเที่ยว รวมถึงชุมชนขนอม โดย EGCO Group และโรงไฟฟ้าขนอมในกลุ่มเอ็กโก จะเดินหน้าพัฒนาศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมให้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพลังงานและมรดกอุตสาหกรรม พร้อมสานต่อความร่วมมือเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ด้าน นายราเชนทร์ บุญยพิพัฒน์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท ผลิตไฟฟ้าขนอม จำกัด กล่าวเสริมว่า การเปลี่ยนผ่านจากโรงไฟฟ้าสู่ศูนย์เรียนรู้ ถือเป็นก้าวสำคัญที่ต่อยอดบทบาทจากการเป็นผู้ผลิตไฟฟ้า สู่การเป็นผู้ส่งต่อความรู้และแรงบันดาลใจให้กับสังคม โดยเฉพาะเยาวชน คณะศึกษาดูงาน และประชาชนทั่วไป พร้อมเป็นพื้นที่เรียนรู้เกี่ยวกับระบบไฟฟ้า พลังงาน และการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลระหว่างอุตสาหกรรม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม
การอนุรักษ์ในปัจจุบันเน้นการรักษาคุณค่าทางประวัติศาสตร์ สังคม และการใช้ประโยชน์ที่เหมาะสมกับบริบทปัจจุบัน โดยคุณปองขวัญ ลาซูส กรรมการกลางและประธานกรรมาธิการอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม สมาคมสถาปนิกสยามฯ ร่วมกับ นายวสุ โปษยะนันทน์ สถาปนิกเชี่ยวชาญ กรมศิลปากร และกรรมาธิการอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม สมาคมสถาปนิกสยามฯ ได้ระบุว่าการสื่อสารคุณค่าและเรื่องราวของพื้นที่อย่างเหมาะสม จะช่วยให้สังคมเห็นความสำคัญของมรดกอุตสาหกรรม และทำให้การอนุรักษ์ยั่งยืนผ่านการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ขณะที่ อาจารย์สุเมธ รุจิวณิชย์กุล วุฒิสถาปนิก ชี้ว่าโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำแห่งนี้เป็นมรดกอุตสาหกรรมที่หาได้ยาก การต่อยอดให้กลายเป็นศูนย์เรียนรู้แสดงให้เห็นถึงการสร้างศรัทธาร่วมกันในการสืบสานมรดกของพื้นที่
นอกจากนี้ ดร.รังสิมา กุลพัฒน์ ประธานคณะทำงานอนุรักษ์มรดกอุตสาหกรรม ประเทศไทย (TICCIH THAILAND) ระบุว่า ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้เป็นตัวอย่างการนำพื้นที่เดิมมาต่อยอดเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สร้างคุณค่าต่อสังคมมากกว่าการมุ่งเน้นผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ และมีเป้าหมายในการผลักดันให้ก้าวสู่การเป็นแหล่งมรดกอุตสาหกรรมระดับโลกแห่งแรกของประเทศไทย
การยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจชุมชน
ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมยังทำหน้าที่เป็นกลไกสำคัญในการยกระดับศักยภาพของอำเภอขนอมในฐานะแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพ โดยการสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่เชื่อมโยงพลังงาน ธรรมชาติ และวิถีชีวิตชุมชนเข้าด้วยกัน เพื่อเพิ่มทางเลือกใหม่ให้กับนักท่องเที่ยวที่มาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราช
นายมนตรี มานะต่อ ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย จังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวว่า ขนอมมีอัตลักษณ์โดดเด่นทั้งด้านธรรมชาติ ความสงบ และวิถีชุมชน ซึ่งศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมได้เข้ามาช่วยเติมเต็มผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว และทำให้ขนอมมีความพร้อมยิ่งขึ้นในการก้าวสู่จุดหมายปลายทางด้านการท่องเที่ยวคุณภาพ
ในส่วนของการส่งเสริมเศรษฐกิจระดับภูมิภาค นายศุภวงศ์ เกื้อสังข์ ผู้จัดการสำนักส่งเสริมการจัดการประชุมและนิทรรศการภาคใต้ (TCEB) ระบุว่า พื้นที่แห่งนี้มีศักยภาพในการรองรับกิจกรรมศึกษาดูงานและกลุ่ม MICE (Meetings, Incentives, Conferences, and Exhibitions) ซึ่งจะช่วยสร้างการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจให้แก่พื้นที่
ด้าน นายนพดล ขาวมะลิ นายอำเภอขนอม และ นายอลงกต วัชรสินธุ์ ประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช ให้ความเห็นไปในทิศทางเดียวกันว่า ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ช่วยผสานการท่องเที่ยว การเรียนรู้ และการอนุรักษ์ไว้ด้วยกันอย่างลงตัว โดยทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างโรงไฟฟ้ากับชุมชน สร้างความภาคภูมิใจ และกระจายรายได้สู่คนในท้องถิ่นในระยะยาว
สำหรับผู้ที่สนใจเยี่ยมชมหรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดตามรายละเอียดได้ทางเว็บไซต์ www.egco.com หรือเฟซบุ๊ก www.facebook.com/khanomlearningcenter
#EGCOGroup #ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม #โรงไฟฟ้าขนอม #มรดกอุตสาหกรรม #รางวัลอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม #เที่ยวขนอม #นครศรีธรรมราช #AdaptiveReuse #MICE
