กลุ่มนักเดินทางจากนานาประเทศหลั่งไหลเข้าเยี่ยมชมความโอ่อ่าของกลุ่มประติมากรรมเสาหินสีดำขนาดยักษ์ ณ อนุสรณ์ประวัติศาสตร์จอร์เจีย (Chronicle of Georgia) หมุดหมายทางวัฒนธรรมและสถาปัตยกรรมชิ้นสำคัญ ซึ่งตั้งตระหง่านอยู่บนเนินเขาเคซานี (Keeni hill) ทางตอนเหนือของกรุงทบิลิซี ประเทศจอร์เจีย ท่ามกลางกระแสการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ในภูมิภาคคอเคซัสที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง
อนุสรณ์สถานแห่งนี้ได้รับการขนานนามในหมู่นักท่องเที่ยวสากลว่าเป็น “สโตนเฮนจ์แห่งจอร์เจีย” (Georgian Stonehenge) ด้วยรูปทรงสถาปัตยกรรมแบบกลุ่มเสาหินมหึมา 16 ต้น ที่ทำจากคอนกรีตเสริมเหล็กและหุ้มแผ่นโลหะบรอนซ์กับทองแดงสีเข้ม แต่ละต้นมีความสูงระหว่าง 30 ถึง 35 เมตร นำเสนอพงศาวดารสามมิติที่หลอมรวมเรื่องราวศาสนาคริสต์ สถาบันกษัตริย์ และวีรชนผู้สร้างชาติไว้อย่างสมบูรณ์แบบ
ปฐมบทแห่งการสถาปนามหาอนุสรณ์บนแผ่นดินคอเคซัส
โครงการก่อสร้าง Chronicle of Georgia ริเริ่มขึ้นอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1985 ในช่วงปลายของยุคสหภาพโซเวียต ภายใต้แนวคิดของประติมากรและสถาปนิกชื่อดังระดับโลกชาวจอร์เจีย-รัสเซีย ซูรับ เซเรเตลี (Zurab Tsereteli) ซึ่งมีชื่อเสียงจากการสร้างสรรค์งานประติมากรรมขนาดมหึมาทั่วยุโรป โดยเป้าหมายหลักของการสร้างเพื่อเป็นหมุดหมายเฉลิมฉลองวาระประวัติศาสตร์ครั้งยิ่งใหญ่ของชาติ 2 ประการ ได้แก่ การครบรอบ 2,000 ปีแห่งการเผยแผ่คริสต์ศาสนาเข้าสู่ดินแดนจอร์เจีย และการครบรอบ 3,000 ปีแห่งการก่อตั้งรัฐและอำนาจอธิปไตยของชนชาติจอร์เจีย
ระหว่างการดำเนินงานก่อสร้าง การล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี 1991 และภาวะวิกฤตเศรษฐกิจรวมถึงความไม่สงบทางการเมืองที่ตามมา ส่งผลให้โครงการต้องชะลอตัวลงและไม่สามารถเสร็จสิ้นสมบูรณ์ได้ตามแบบร่างดั้งเดิมทั้งหมด อย่างไรก็ตาม โครงสร้างเสาหินหลักและภาพสลักประติมากรรมส่วนใหญ่ได้รับการติดตั้งจนเสร็จสิ้น กลายเป็นเอกลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมแบบอนุสาวรีย์นิยม (Monumentalism) ผสมผสานศิลปะแบบบรูทัลลิสต์ (Brutalist Architecture) ที่ดึงดูดสายตาผู้พบเห็น
ตำแหน่งที่ตั้งของอนุสรณ์สถานตั้งอยู่บนเนินเขาสูงที่สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของ อ่างเก็บน้ำทบิลิซี (Tbilisi Sea) และย่านที่อยู่อาศัยชานเมืองหลวงได้อย่างกว้างขวาง สภาพแวดล้อมที่เปิดโล่งทำให้ตัวอนุสรณ์สถานดูโดดเด่นตัดกับท้องฟ้าและทิวเขา สร้างความรู้สึกน่าเกรงขามและสงบนิ่งแก่ผู้ที่เดินขึ้นบันไดหินทอดยาวเข้าสู่ลานกว้างใจกลางกลุ่มเสา
โครงสร้างสถาปัตยกรรม 16 เสายักษ์และรหัสสัญลักษณ์ 3 ระดับ
หัวใจสำคัญของการออกแบบ Chronicle of Georgia คือการจัดวางเสาหินขนาดมหึมาจำนวน 16 ต้น เรียงรายอย่างเป็นระเบียบเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า แต่ละเสามีขนาดหน้าตัดกว้างและสูงตระหง่านเทียบเท่ากับอาคารหลายชั้น โดยผิวด้านนอกถูกหุ้มด้วยแผ่นโลหะบรอนซ์และทองแดงที่ผ่านการแกะสลักนูนต่ำและนูนสูงอย่างประณีต บอกเล่าเรื่องราวผ่านโครงสร้างการจัดวาง 3 ระดับความสูงอย่างมีนัยสำคัญ
ส่วนฐานรากหรือระดับล่างสุดของเสา ถ่ายทอดภาพวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวจอร์เจีย สะท้อนขนบธรรมเนียม ประเพณี ภูมิปัญญาการทำเกษตรกรรม การปลูกองุ่นและทำไวน์ซึ่งเป็นมรดกตกทอดนับพันปี ตลอดจนสภาพสังคมของชาวคอเคซัสโบราณ เพื่อสื่อให้เห็นถึงรากฐานอันมั่นคงของประชาชนที่เป็นผู้ค้ำจุนแผ่นดิน
ส่วนแกนกลางของเสา เป็นพื้นที่จารึกเกียรติประวัติของบรรพชนผู้ปกป้องและนำพาชาติผ่านศึกสงคราม ประกอบด้วยภาพสลักพระบรมรูปของอดีตกษัตริย์ ราชินี ผู้นำกองทัพ และนักบุญคนสำคัญ ส่วนยอดบนสุดของเสาอุทิศให้แก่เรื่องราวทางศาสนาคริสต์ โดยเฉพาะฉากเหตุการณ์สำคัญจากพระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่ (New Testament) เช่น การประสูติ การตรึงกางเขน และการฟื้นคืนพระชนม์ของพระเยซูคริสต์ ซึ่งสะท้อนถึงศรัทธาอันสูงสุดที่อยู่เหนืออำนาจทางโลก
บันทึกประวัติศาสตร์ผ่านกษัตริย์และบุคคลสำคัญของจอร์เจีย
บนแผ่นโลหะบรอนซ์ที่ส่วนกลางของเสาหิน ผู้มาเยือนจะได้พบกับการจารึกเรื่องราวของบุคคลสำคัญที่มีบทบาทพลิกผันประวัติศาสตร์ของประเทศ หนึ่งในนั้นคือ กษัตริย์มิเรียนที่ 3 (King Mirian III) แห่งอาณาจักรไอบีเรียโบราณ ผู้ทรงตัดสินพระทัยครั้งสำคัญในการสถาปนาศาสนาคริสต์เป็นศาสนาประจำชาติในปี ค.ศ. 326 ภายหลังการเผยแผ่ธรรมของ นักบุญนีโน (Saint Nino) สตรีผู้ใช้กางเขนไม้เถาองุ่นผูกด้วยเส้นผมเป็นสัญลักษณ์แห่งศรัทธา
อีกหนึ่งบุคคลที่โดดเด่นบนเสาอนุสรณ์คือ กษัตริย์ดาวิดที่ 4 (David IV) หรือ ดาวิดผู้สร้าง (David the Builder) กษัตริย์มหาราชผู้ทรงรวมแผ่นดินจอร์เจียให้เป็นปึกแผ่นและมีชัยเหนือผู้รุกรานในยุทธการดิดโกริ (Battle of Didgori) อันเป็นจุดเริ่มต้นของยุคทองแห่งประวัติศาสตร์จอร์เจีย รวมถึง ราชินีทามาร์ (Queen Tamar) สตรีผู้ทรงครองราชย์ด้วยความเข้มแข็งและนำพาอาณาจักรจอร์เจียเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุด ทั้งด้านเศรษฐกิจ การทหาร สถาปัตยกรรม และวรรณกรรม
นอกจากนี้ ยังปรากฏภาพสลักของ โชตา รุสตาเวลี (Shota Rustaveli) กวีเอกระดับตำนานผู้ประพันธ์มหากาพย์ อัศวินในหนังเสือ (The Knight in the Panther’s Skin) วรรณกรรมชิ้นเอกที่สะท้อนค่านิยมความกล้าหาญ ความจงรักภักดี และมิตรภาพ ซึ่งยังคงเป็นมรดกทางวรรณศิลป์อันเป็นที่ภาคภูมิใจของชาวจอร์เจียจนถึงปัจจุบัน
พื้นที่จิตวิญญาณและภูมิทัศน์ร่วมสมัยแห่งเมืองหลวง
ภายในอาณาบริเวณของอนุสรณ์ประวัติศาสตร์จอร์เจีย ยังเป็นที่ตั้งของโบสถ์คริสต์นิกายออร์โธดอกซ์ขนาดเล็กที่สร้างขึ้นตามแบบแผนสถาปัตยกรรมจอร์เจียดั้งเดิม ผนังภายในได้รับการประดับตกแต่งด้วยจิตรกรรมปูนเปียก (Frescoes) บอกเล่าเหตุการณ์ทางศาสนา ประวัติการเผยแผ่ธรรมของนักบุญนีโน และภาพเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สอดรับกับเรื่องราวบนเสาหินด้านนอก ทำให้สถานที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงจุดชมวิว แต่ยังเป็นพื้นที่ประกอบศาสนกิจและสถานที่ทางจิตวิญญาณ
เมื่อยืนอยู่บนลานอนุสรณ์สถาน สายตาของนักท่องเที่ยวจะสามารถทอดมองความแตกต่างของภูมิทัศน์ได้อย่างชัดเจน ด้านหนึ่งคือผืนน้ำสีฟ้ากว้างใหญ่ของอ่างเก็บน้ำทบิลิซีที่โอบล้อมด้วยธรรมชาติ ขณะที่อีกด้านหนึ่งคือแนวอาคารพักอาศัยทรงกล่องตามแบบแผนการวางผังเมืองยุคโซเวียต ซึ่งตัดกับความวิจิตรของเสาหินบรอนซ์โบราณ สะท้อนรอยต่อของกาลเวลาตั้งแต่ยุคกลาง ยุคสังคมนิยม จนถึงยุคปัจจุบัน
ปัจจุบัน อนุสรณ์ประวัติศาสตร์จอร์เจียเปิดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้าชมทุกวันโดยไม่มีค่าธรรมเนียมเข้าชมพื้นที่หลัก การเดินทางสามารถเข้าถึงได้ผ่านเส้นทางรถยนต์และระบบขนส่งสาธารณะจากใจกลางเมืองหลวง โดยพื้นที่แห่งนี้ได้กลายเป็นหนึ่งในจุดหมายยอดนิยมของนักถ่ายภาพ นักประวัติศาสตร์ และผู้ที่สนใจสถาปัตยกรรมอนุสาวรีย์ยุคปลายศตวรรษที่ 20 ที่ยังคงยืนหยัดเล่าเรื่องราวของชาติอย่างสง่างาม
ขอบคุณภาพ/ข่าว : ซินหัว
#TheReporterAsia #ChronicleOfGeorgia #GeorgianStonehenge #Tbilisi #Georgia #Travel #History #Architecture
