สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) เผยผลการจัดอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก ประจำปี 2569 หรือ WDAIR 2026 โดยสถาบัน IMD ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ พบประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก ชี้ภาคเทคโนโลยีและการลงทุนยังแข็งแกร่ง แต่ติดคอขวดด้านการกำกับดูแลและค่านิยมความเชื่อมั่น เร่งผลักดัน 3 ยุทธศาสตร์เปลี่ยนผ่านประเทศจากการเป็นเพียงผู้ใช้สู่ผู้สร้างคุณค่าจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์อย่างยั่งยืน
ยกระดับเกณฑ์ประเมินสู่ WDAIR รับคลื่นความเปลี่ยนแปลงปัญญาประดิษฐ์โลก
การจัดอันดับในปี 2569 สถาบัน International Institute for Management Development หรือ IMD ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดย IMD World Competitiveness Center ได้ยกระดับขอบเขตการประเมินให้ครอบคลุมมิติของปัญญาประดิษฐ์อย่างเต็มรูปแบบ พร้อมเปลี่ยนชื่อรายงานอย่างเป็นทางการจาก World Digital Competitiveness Ranking หรือ WDCR มาเป็น World Digital and AI Competitiveness/Readiness Ranking หรือ WDAIR เพื่อสะท้อนสถานะของเทคโนโลยี AI ที่ก้าวขึ้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานและปัจจัยยุทธศาสตร์สำคัญต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของแต่ละประเทศ
รายงานฉบับล่าสุดได้ปรับโครงสร้างการประเมินจากเดิม 3 ปัจจัยหลัก เพิ่มเป็น 5 ปัจจัยหลัก รวม 15 ปัจจัยย่อย และเพิ่มตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ทำให้มีตัวชี้วัดรวมทั้งสิ้น 88 ตัวชี้วัด ครอบคลุม 70 เขตเศรษฐกิจ ทั่วโลก ส่งผลให้การเปรียบเทียบคะแนนและอันดับต้องใช้ฐานข้อมูลชุดใหม่ที่คำนวณขึ้นใหม่ทั้งหมด ซึ่งไม่สามารถนำไปเทียบเคียงโดยตรงกับรายงาน WDCR ประจำปี 2568 ได้
ในภาพรวมระดับโลก สหรัฐอเมริกา ครองอันดับ 1 ในฐานะประเทศที่มีความพร้อมด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์สูงที่สุดในโลก ด้วยแรงขับเคลื่อนจากการลงทุนมหาศาล ภาคเทคโนโลยีที่เข้มแข็ง และกฎระเบียบที่เอื้อต่อการเติบโต ขณะที่ สิงคโปร์ ครองอันดับ 2 และเป็นประเทศเดียวที่ติดกลุ่ม 5 อันดับแรกในทุกปัจจัยหลัก โดยมี เนเธอร์แลนด์ อยู่ในอันดับ 3 ทางด้าน เดนมาร์ก ครองอันดับ 4 แคนาดา อันดับ 5 สวีเดน อันดับ 6 จีน อันดับ 7 ฟินแลนด์ อันดับ 8 สวิตเซอร์แลนด์ อันดับ 9 และ เกาหลีใต้ อันดับ 10 โดย Professor Arturo Bris ผู้อำนวยการ IMD World Competitiveness Center ระบุว่า ประเทศที่พร้อมเก็บเกี่ยวประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์ไม่จำเป็นต้องเป็นประเทศที่มีแคมเปญโฆษณาหรูหราหรือมีโครงการเดี่ยวจำนวนมากที่สุด แต่หัวใจสำคัญคือการทำให้การทดลองใช้งานมีต้นทุนต่ำ ปลอดภัย บูรณาการง่าย และได้รับความไว้วางใจจากสังคม
ผ่าผลวิเคราะห์ศักยภาพไทย โครงสร้างพื้นฐานเด่นแต่การกำกับดูแลรั้งท้าย
สำหรับผลการจัดอันดับของประเทศไทยใน WDAIR 2026 อยู่ใน อันดับที่ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก โดยผลประเมินตามโครงสร้าง 5 ปัจจัยหลัก พบว่าปัจจัยหลักด้าน เทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐาน (Technology & Infrastructure) เป็นจุดแข็งที่สุดของประเทศ โดยครอง อันดับที่ 23 ของโลก เมื่อเจาะลึกในปัจจัยย่อยพบว่า การลงทุนด้านทุนและปัญญาประดิษฐ์ อยู่ใน อันดับที่ 12 กรอบโครงสร้างเทคโนโลยี อยู่ใน อันดับที่ 24 และโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการวิจัย อยู่ใน อันดับที่ 32 นอกจากนี้ ตัวชี้วัดรายข้อยังมีจุดเด่นในระดับโลก ได้แก่ มูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาดของกลุ่มหุ้นเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อ อยู่ใน อันดับที่ 6 การลงทุนในโทรคมนาคม อยู่ใน อันดับที่ 9 และการใช้หุ่นยนต์ในการศึกษาและการวิจัยและพัฒนา ครอง อันดับที่ 12
ปัจจัยหลักด้าน ประสิทธิภาพ (Efficiency) ของไทยจัดอยู่ใน อันดับที่ 31 โดยมีปัจจัยย่อยด้านแนวปฏิบัติต่างๆ อยู่ใน อันดับที่ 24 การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในภาคธุรกิจ อยู่ใน อันดับที่ 26 และความคล่องตัวของธุรกิจ อยู่ใน อันดับที่ 48 อย่างไรก็ดี ตัวชี้วัดที่พบว่าเป็นจุดอ่อนสำคัญคือดัชนีความพร้อมด้านเครือข่าย ซึ่งอยู่ใน อันดับที่ 61
ทางด้านปัจจัยหลักด้าน การพัฒนากำลังคน (Workforce Development) ประเทศไทยรั้ง อันดับที่ 39 โดยปัจจัยย่อยด้านการศึกษาและการฝึกอบรม อยู่ใน อันดับที่ 33 บุคลากรที่มีความสามารถ อยู่ใน อันดับที่ 35 และความพร้อมด้านปัญญาประดิษฐ์ อยู่ใน อันดับที่ 43 แม้ไทยจะยังคงมีจุดแข็งจากการครอง อันดับที่ 7 ของโลกในด้านสัดส่วนผู้สำเร็จการศึกษาสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (STEM) แต่ตัวชี้วัดด้านการจ้างงานในสายงานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยียังอยู่ในอันดับต่ำที่ อันดับที่ 59 ซึ่งสะท้อนถึงช่องว่างในการดูดซับแรงงานทักษะสูงเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจริง
ขณะที่จุดอ่อนสำคัญที่ฉุดรั้งอันดับโดยรวมของประเทศอยู่ใน 2 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ปัจจัยหลักด้าน ค่านิยม (Values) ซึ่งอยู่ใน อันดับที่ 47 ประกอบด้วยปัจจัยย่อยทัศนคติทางสังคม อันดับที่ 44 ความไว้วางใจ อันดับที่ 46 และความปลอดภัยทางไซเบอร์กับจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ อันดับที่ 58 โดยมีตัวชี้วัดด้านการควบคุมสื่อสังคมออนไลน์ของภาครัฐอยู่ในอันดับต่ำถึง อันดับที่ 60 และปัจจัยหลักด้าน การกำกับดูแล (Governance) ซึ่งรั้ง อันดับที่ 55 โดยปัจจัยย่อยกรอบกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ อยู่ใน อันดับที่ 50 การกำกับดูแลด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ อยู่ใน อันดับที่ 55 และภาวะผู้นำภาครัฐ อยู่ใน อันดับที่ 59 โดยมีตัวชี้วัดมากกว่ากึ่งหนึ่งของปัจจัยนี้ตกไปอยู่ในกลุ่มครึ่งหลังของตาราง
หนุน 3 ยุทธศาสตร์ขับเคลื่อน ปรับบทบาทไทยสู่ผู้สร้างมูลค่าเศรษฐกิจ AI
นางกมลทรรศน์ นลินทรางกูร กรรมการบริหาร สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย ระบุว่า ความสามารถในการแข่งขันในยุคปัญญาประดิษฐ์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการจัดซื้อเทคโนโลยีหรือการทุ่มเงินลงทุนเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับขีดความสามารถในการนำเทคโนโลยีไปใช้เพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจใหม่ เพิ่มผลิตภาพ และพัฒนานวัตกรรม โดยต้องมีบุคลากรเป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อน ดังนั้นโจทย์สำคัญของประเทศในระยะนี้จึงต้องเร่งสร้างความพร้อมของระบบนิเวศ กฎหมาย และความเชื่อมั่นของประชาชน
ทางสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทยได้นำเสนอ 3 ทิศทางยุทธศาสตร์สำคัญเพื่อยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ ได้แก่ การเร่งสร้างมูลค่าใหม่ด้วยปัญญาประดิษฐ์ (Accelerate AI-Driven Value Creation) มุ่งยกระดับทักษะแรงงานและองค์กรให้สามารถปรับใช้เทคโนโลยีในการสร้างโมเดลธุรกิจและผลิตภาพใหม่ การเสริมสร้างความเชื่อมั่นทางดิจิทัลและจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ (Strengthen Digital Trust & AI Ethics) วางกรอบการกำกับดูแลที่รัดกุม ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และการใช้งานอย่างโปร่งใส และการสร้างระบบนิเวศปัญญาประดิษฐ์ที่เข้มแข็ง (Build a Strong AI Ecosystem) ผสานความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษาเพื่อเชื่อมต่อนโยบาย การวิจัย และการนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อผลักดันให้ประเทศไทยก้าวพ้นจากการเป็นเพียงผู้ใช้งานไปสู่การเป็นผู้สร้างสรรค์คุณค่าในระดับสากล
#TMA #สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย #WDAIR2026 #IMD #AI #ขีดความสามารถในการแข่งขัน #เศรษฐกิจดิจิทัล
