ครม. เคาะกรอบ LEARN 5 เสาหลัก ปั้นทุนมนุษย์รับยุค AI ท่ามกลางโจทย์ใหญ่ความเหลื่อมล้ำ

ครม. เคาะกรอบ LEARN 5 เสาหลัก ปั้นทุนมนุษย์รับยุค AI ท่ามกลางโจทย์ใหญ่ความเหลื่อมล้ำ
⏱️ ใช้เวลาอ่าน: ประมาณ 12 นาที

คณะรัฐมนตรี มีมติเห็นชอบทิศทางการพัฒนาศักยภาพคนไทยผ่านกรอบ LEARN 5 เสาหลัก ตามข้อเสนอของ สภาการศึกษา มุ่งปรับโครงสร้างการเรียนรู้สู่ยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) และสังคมสูงวัย ท่ามกลางข้อมูลเชิงประจักษ์ที่ชี้ว่าแม้อันดับการศึกษาไทยในเวทีโลกจะเริ่มฟื้นตัว แต่ช่องว่างความเหลื่อมล้ำและเด็กนอกระบบเกือบล้านคนยังเป็นอุปสรรคสำคัญ

เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้อนุมัติทิศทางการพัฒนาศักยภาพคนไทย เพื่อวางรากฐานทุนมนุษย์ให้พร้อมรับมือกับความผันผวนของเทคโนโลยี AI การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความท้าทายทางเศรษฐกิจ โดยมุ่งเปลี่ยนกระบวนทัศน์จากการศึกษาแบบดั้งเดิม สู่การสร้างคนไทยให้เป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต ผู้สร้างคุณค่าและนวัตกรรม และพลเมืองที่มีจริยธรรม

ถอดรหัสกรอบ LEARN 5 เสาหลัก และ 3 กลไกขับเคลื่อน

ยุทธศาสตร์การพัฒนาศักยภาพคนไทยฉบับใหม่นี้ถูกออกแบบภายใต้กรอบแนวคิด LEARN Pillars ซึ่งครอบคลุม 5 มิติหลัก เริ่มจาก Learner Agency การปั้นผู้เรียนให้เป็นเจ้าของเส้นทางการเรียนรู้ เปิดโอกาสให้กำหนดเป้าหมายตามความถนัดและเชื่อมโยงความรู้กับชีวิตจริง ถัดมาคือ Educator Empowerment and Well-being การพลิกบทบาทครูและบุคลากรทางการศึกษาสู่การเป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ (Facilitator and Coach) ควบคู่กับการดูแลสุขภาวะทั้งกายและใจ

ในมิติของโครงสร้างพื้นฐานและความทั่วถึง รัฐบาลวางเสาหลัก Allocation เพื่อจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณให้ตรงจุด โดยเน้นการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและ AI เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ควบคู่ไปกับ Reach ที่มุ่งขยายโอกาสการเรียนรู้ทั้งในระบบ นอกระบบ และออนไลน์ให้ครอบคลุมทุกพื้นที่และทุกช่วงวัย และปิดท้ายด้วย Network การผนึกกำลังระหว่างภาครัฐ เอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อร่วมออกแบบระบบการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานและประเทศ

นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้กำหนดกลไกขับเคลื่อนเชิงระบบ 3 ด้านเพื่อรองรับกรอบดังกล่าว ได้แก่ การทำงานร่วมกันเชิงพื้นที่ (Area-based Collaboration) ที่ให้ชุมชนและสถานศึกษามีส่วนร่วมกำหนดทิศทาง การปรับปรุงนโยบายอย่างต่อเนื่องและยืดหยุ่น (Continuous and Flexible Improvement) โดยใช้ข้อมูลและผลประเมินเป็นฐานในการตัดสินใจ และการปฏิรูปโครงสร้างการบริหารจัดการ (Structural Reform) เพื่อลดความซ้ำซ้อนและอุปสรรคระหว่างหน่วยงานภาครัฐ

กางตัวเลขชี้วัดการศึกษาไทย: ฟื้นตัวแต่ยังเหลื่อมล้ำ

หากนำเป้าหมายของกรอบ LEARN 5 เสาหลัก มาเทียบเคียงกับข้อมูลเชิงประจักษ์ด้านการศึกษาของประเทศไทยในปัจจุบัน จะพบว่านโยบายดังกล่าวกำลังเผชิญกับความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ซับซ้อน โดยข้อมูลผลการประเมินสมรรถนะนักเรียนมาตรฐานสากล หรือ PISA 2025 ซึ่งเผยแพร่โดยองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) และสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ระบุว่า ประเทศไทยขยับอันดับโลกขึ้นมาอยู่ที่ อันดับ 53 จากเดิมอันดับที่ 58 โดยมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นครบทั้ง 3 ด้านหลัก ได้แก่ วิทยาศาสตร์ 432 คะแนน (เพิ่มขึ้น 23 คะแนน) คณิตศาสตร์ 407 คะแนน (เพิ่มขึ้น 13 คะแนน) และการอ่าน 392 คะแนน (เพิ่มขึ้น 13 คะแนน) รวมถึงทำคะแนนด้านการแก้ปัญหาเชิงคำนวณซึ่งประเมินเป็นครั้งแรกได้ 476 คะแนน

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเชิงลึกจากชุดสถิติเดียวกันกลับสะท้อนรอยร้าวที่เสาหลัก Allocation และ Reach ต้องเร่งเข้าไปอุดช่องว่าง เนื่องจากคะแนนเฉลี่ยของไทยในทุกด้านยังคงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศ OECD (วิทยาศาสตร์ 482 คะแนน คณิตศาสตร์ 463 คะแนน และการอ่าน 461 คะแนน) และยังตามหลังคู่แข่งในภูมิภาคอาเซียนอย่างสิงคโปร์และเวียดนาม ยิ่งไปกว่านั้น นักเรียนไทยราว 59% ยังมีสมรรถนะต่ำกว่าเกณฑ์พื้นฐาน (ระดับ 2) ทั้งในด้านการอ่านและคณิตศาสตร์ ขณะที่ช่องว่างคะแนนระหว่างนักเรียนกลุ่มที่ได้เปรียบและด้อยเปรียบทางเศรษฐกิจและสังคมยังคงห่างกันราว 200 คะแนน ซึ่งไม่เปลี่ยนแปลงจากรอบการประเมินเมื่อปี 2022

โจทย์ใหญ่เด็กนอกระบบและช่องว่างความพร้อมยุค AI

ในมิติของการเข้าถึงโอกาสทางการเรียนรู้ ข้อมูลจากรายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยยังมีเด็กและเยาวชนช่วงอายุ 3-18 ปี ที่ไม่มีชื่ออยู่ในระบบการศึกษาจำนวนสูงถึง 982,304 คน (ปรับลดลงจากตัวเลขตั้งต้น 1,025,514 คน ในปีการศึกษา 2566) โดยในจำนวนนี้มีเด็กถึง 387,591 คน ที่หลุดออกจากระบบในช่วงวัยการศึกษาภาคบังคับ (ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3) และยังพบกลุ่มนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่ไม่พบข้อมูลการเรียนต่ออีกกว่า 32,984 คน ซึ่งตัวเลขเหล่านี้เป็นบทพิสูจน์สำคัญว่ากลไกการเรียนรู้แบบยืดหยุ่นและการดึงภาคเอกชนเข้ามาร่วมสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ตามเสาหลัก Network จะสามารถดึงกลุ่มคนเหล่านี้กลับเข้าสู่เส้นทางการพัฒนาทักษะได้มากน้อยเพียงใด

ขณะเดียวกัน เป้าหมายการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและการเตรียมคนรับมือยุค AI ยังสอดรับกับข้อมูลดัชนีความพร้อมด้าน AI ของรัฐบาล (Government AI Readiness Index) โดย Oxford Insights ที่เคยชี้ให้เห็นจุดอ่อนสำคัญของประเทศไทยในมิติ ทุนมนุษย์ (Human Capital) และ ความพร้อมด้านเทคโนโลยี (Technology Sector) ซึ่งมีคะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ยครึ่งหนึ่ง แม้ไทยจะมีความสามารถด้านนวัตกรรมในระดับที่น่าพอใจก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวตอกย้ำว่าการวางโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ แต่จำเป็นต้องเร่งยกระดับทักษะดิจิทัลของทั้งผู้เรียนและบุคลากรผู้สอนไปพร้อมกัน

ทั้งนี้ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ระบุเพิ่มเติมว่า มติ ครม. ดังกล่าวจะถูกส่งต่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปจัดทำแผนงานและโครงการตามภารกิจ เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาคนไทยให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน โดยมุ่งเน้นให้คนไทยทุกช่วงวัยสามารถคิดวิเคราะห์ เรียนรู้สิ่งใหม่ได้อย่างต่อเนื่อง และนำองค์ความรู้ไปต่อยอดสร้างนวัตกรรมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในอนาคต

#นโยบายการศึกษา #LEARN5เสาหลัก #ทุนมนุษย์ #DataJournalism #การศึกษาไทย #AI #สภาการศึกษา

Related Posts