รัฐบาลจีนประกาศแผนยุทธศาสตร์สร้างระบบประเมินผลปัญญาประดิษฐ์ วาง กรอบมาตรฐาน AI ระดับชาติ มุ่งขจัดปัญหา “กล่องดำ” เพื่อเพิ่มความปลอดภัยและขีดความสามารถในการแข่งขันระดับโลก
เจาะลึกกรอบประเมินผล AI ยุทธศาสตร์ใหม่ของปักกิ่ง
รัฐบาลกลางของสาธารณรัฐประชาชน จีน โดยสำนักงานบริหารจัดการกฎระเบียบตลาดแห่งรัฐ (SAMR) และคณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปแห่งชาติ (NDRC) ได้ร่วมกันแถลงเปิดตัวแนวทางปฏิบัติใหม่ในการจัดตั้ง กรอบมาตรฐาน AI ระดับชาติ ความเคลื่อนไหวในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างบรรทัดฐานและเกณฑ์วัดที่เป็นหนึ่งเดียวสำหรับเทคโนโลยีที่กำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดด โดยมุ่งเน้นไปที่การยกระดับความแม่นยำ ความน่าเชื่อถือ และความโปร่งใสของระบบประมวลผลอัจฉริยะทั้งหมดที่ดำเนินการภายในประเทศ
มาตรการดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางสภาวะแวดล้อมที่ปัญญาประดิษฐ์ได้กลายมาเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองของโลก ในขณะเดียวกัน เทคโนโลยีนี้ก็เป็นสมรภูมิหลักของการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างมหาอำนาจ การจัดตั้งเกณฑ์วัดระดับชาติจะช่วยให้หน่วยงานกำกับดูแลและผู้พัฒนาสามารถประเมินประสิทธิภาพของโมเดล ขนาดของกำลังการประมวลผล (Computing Power) ตลอดจนคุณภาพของชุดข้อมูลได้อย่างเป็นระบบและเป็นมาตรฐานเดียวกัน
ความพยายามของปักกิ่งในครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความเสี่ยงเชิงระบบของ AI โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาเรื่องความลำเอียงของอัลกอริทึม (Algorithm Bias) และความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคล แม้ว่าในช่วงหลายปีที่ผ่านมาจีนจะประสบความสำเร็จในการส่งเสริมงานวิจัยและการสร้างเครื่องมือมาตรฐานในประเทศ แต่ความเร็วในการพัฒนาของเทคโนโลยีก็ยังคงสร้างความกังวลใจให้แก่ผู้กำหนดนโยบาย ซึ่งนำมาสู่การคลอดกรอบความร่วมมือเพื่อควบคุมดูแลอย่างเป็นรูปธรรมในท้ายที่สุด
ทลายกำแพง “กล่องดำ” เพิ่มความโปร่งใสและตรวจสอบได้
หนึ่งในเป้าหมายเร่งด่วนของกรอบยุทธศาสตร์นี้คือการแก้ไขปัญหาธรรมชาติแบบ “กล่องดำ” (Black-Box) ของอัลกอริทึม AI ซึ่งเป็นภาวะที่ผู้ใช้งานหรือแม้แต่ผู้พัฒนาก็ไม่สามารถเข้าใจได้อย่างชัดเจนว่าโมเดลนั้นๆ มีกระบวนการคิดหรือหาข้อสรุปออกมาได้อย่างไร ปัญหานี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความเชื่อมั่นในระบบริเริ่มและการนำไปประยุกต์ใช้ในวงกว้าง รัฐบาลจีนจึงได้เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการเสริมสร้างความน่าไว้วางใจ และเรียกร้องให้มีการพัฒนาเครื่องมือใหม่ๆ เพื่อเพิ่มความโปร่งใสให้แก่ระบบจัดเก็บข้อมูลและการประมวลผล
หน่วยงานกำกับดูแลของจีนระบุว่าจะเดินหน้าส่งเสริมการสร้างมาตรฐานการวัดผล AI ที่มีความปลอดภัย มั่นคง และน่าเชื่อถือ เพื่อทำให้ประสิทธิภาพการทำงานของปัญญาประดิษฐ์สามารถวัดผลได้ (Measurable) สามารถนำมาเปรียบเทียบกันได้ (Comparable) และที่สำคัญที่สุดคือต้องสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้อย่างชัดเจน (Traceable) กระบวนการนี้จะเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมเทคโนโลยีจากการพึ่งพาผลลัพธ์ที่คาดเดาไม่ได้ ไปสู่ระบบโครงสร้างพื้นฐานที่มีการควบคุมและตรวจสอบอย่างรัดกุม
“เราจะส่งเสริมการสร้างมาตรฐานการวัดผลปัญญาประดิษฐ์ที่เชื่อถือได้ ปลอดภัย และน่าไว้วางใจ เพื่อทำให้ประสิทธิภาพของ AI สามารถวัดผลได้ เปรียบเทียบได้ และตรวจสอบย้อนกลับได้” — สำนักงานบริหารจัดการกฎระเบียบตลาดแห่งรัฐ (SAMR)
เชื่อมต่อจากห้องแล็บสู่อุตสาหกรรมและการนำร่องในภาคสาธารณสุข
แผนงานฉบับนี้ยังมุ่งหวังที่จะทลายช่องว่าง หรือการเชื่อมต่อ “ไมล์สุดท้าย” (Last Mile) ระหว่างนวัตกรรมที่คิดค้นขึ้นในห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ กับการนำไปประยุกต์ใช้จริงในภาคอุตสาหกรรม ที่ผ่านมาการขยายผลในเชิงพาณิชย์มักจะติดขัดจากอุปสรรคหลายประการ เช่น ความไม่แม่นยำของการวัดผลประสิทธิภาพของแบบจำลอง และปัญหาการขาดแคลนข้อมูลที่มีคุณภาพสูงสำหรับการฝึกฝนระบบ ซึ่งกรอบแนวทางใหม่นี้จะเข้ามาจัดการกับข้อจำกัดเหล่านี้โดยตรง
เพื่อขับเคลื่อนให้เกิดผลสัมฤทธิ์ทางการแพทย์และพาณิชย์ ทางการ จีน เตรียมจัดตั้งศูนย์วิจัยและประยุกต์ใช้ระดับชาติเพื่อสนับสนุนการวัดผล AI โดยเฉพาะ พร้อมทั้งเร่งพัฒนาเครื่องมือทดสอบและปรับเทียบค่า (Testing and Calibration Tools) ที่มีกรรมสิทธิ์เป็นของตนเองในประเทศ นอกจากนี้ ยังมีการเสนอโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการแบ่งปันทรัพยากร เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลอย่างปลอดภัยระหว่างอุตสาหกรรมและลดกำแพงกั้นระหว่างภาคส่วนต่างๆ ซึ่งจะกลายเป็นการป้อนวัตถุดิบคุณภาพสูงสำหรับการฝึกอบรม AI
ในระยะเริ่มต้นของการบังคับใช้แนวทางปฏิบัติ สำนักงานบริหารจัดการกฎระเบียบตลาดแห่งรัฐ (SAMR) มีแผนที่จะดำเนินโครงการนำร่อง (Pilot Programmes) ในภาคส่วนที่มีความสำคัญสูงและอ่อนไหวเป็นอันดับต้นๆ อย่างเช่น ระบบสาธารณสุขและการดูแลสุขภาพ (Healthcare) ก่อนที่จะประเมินผลสำเร็จและขยายรูปแบบโมเดลที่เสร็จสมบูรณ์นี้ไปสู่ภาคอุตสาหกรรมอื่นๆ ทั่วประเทศต่อไป ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวจะช่วยเร่งการพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานการวัดผล AI ให้สอดรับกับความต้องการของอุตสาหกรรมเกิดใหม่อย่างแท้จริง
#จีน, #ปัญญาประดิษฐ์, #มาตรฐานเทคโนโลยี, #ความมั่นคงข้อมูล, #นวัตกรรมจีน
