กระแสข่าวลือสะพัดในวงการเศรษฐกิจว่ากลุ่มซีพีเตรียมยื่นขอยกเลิกสัญญาโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน ได้ถูกปฏิเสธอย่างสิ้นเชิงจากทางผู้บริหาร โดยนายสฤษดิ์ ออกมาย้ำชัดเจนว่ากลุ่มซีพียังคงมีความตั้งใจและยืนยันเจตนารมณ์ในการเดินหน้าผลักดันโครงการโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญของประเทศไทยนี้อย่างเต็มที่ ไม่ได้มีความต้องการที่จะยกเลิกสัญญาตามกระแสข่าวที่ปรากฏแต่อย่างใด ทว่าสิ่งที่เอกชนกำลังพยายามดำเนินการในปัจจุบันคือการเร่งหารือร่วมกับภาครัฐเพื่อร่วมกันหาทางออกต่อข้อจำกัดและอุปสรรคหลายประการที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อกรอบเวลาและการดำเนินงานตามข้อตกลง
ปมส่งมอบพื้นที่ล่าช้ากระทบแหล่งเงินทุน
ปัญหาสำคัญอันเป็นอุปสรรคหลักที่ทำให้โครงการเกิดความล่าช้า ไม่ได้มีสาเหตุมาจากความต้องการปฏิเสธสัญญาของภาคเอกชน แต่เกิดจากข้อจำกัดในขั้นตอนการส่งมอบพื้นที่ก่อสร้างของการรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญอย่างยิ่งต่อกระบวนการทำข้อตกลงและการจัดหาแหล่งเงินทุนในรูปแบบ Project Finance ของโครงการทั้งหมด โดยที่ผ่านมา ซีพี ได้พยายามเปิดโต๊ะเจรจาและหารือร่วมกับการรถไฟแห่งประเทศไทยรวมถึงหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง เพื่อร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาการส่งมอบพื้นที่ให้สอดคล้องกับกรอบกฎหมายและสภาพข้อเท็จจริงในพื้นที่ก่อสร้างจริง
จากการลงพื้นที่ตรวจสอบหลังการส่งมอบพื้นที่บางส่วน กลับพบอุปสรรคทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับลำรางสาธารณะและสภาพภูมิประเทศ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยกลไกการพิจารณาและแก้ไขปัญหาในระดับนโยบายจากหลากหลายหน่วยงานภาครัฐร่วมกัน ปัญหาเรื้อรังเหล่านี้จึงไม่ใช่เรื่องที่คู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะสามารถดำเนินการแก้ไขได้โดยลำพังเพียงฝ่ายเดียว
นายสฤษดิ์ จิณสิทธิ์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทไทย นำโดยเครือเจริญโภคภัณฑ์ (CP) เป็นผู้ชนะการประมูลและผู้ดำเนินโครงการ รถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน (ดอนเมือง–สุวรรณภูมิ–อู่ตะเภา) โดยรับหน้าที่บริหารการเดินรถและพัฒนาพื้นที่เชิงพาณิชย์ กล่าวว่า สิ่งที่ชี้แจงข้างต้นไม่ได้มีเจตนาที่จะกล่าวโทษการรถไฟแห่งประเทศไทยหรือหน่วยงานใดๆ เพราะเชื่อว่าทุกฝ่ายต่างมีจุดมุ่งหมายเดียวกันคือต้องการให้โครงการนี้สามารถขับเคลื่อนต่อไปได้ แต่เมื่อเข้าสู่ขั้นตอนการปฏิบัติต่างฝ่ายต่างพบข้อจำกัดที่แตกต่างไปจากฐานข้อมูลเดิมในช่วงจัดทำประกวดราคาหรือข้อกำหนด TOR ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันหาทางออกที่เหมาะสมที่สุด
นอกจากนี้ ความล่าช้าในการเคลียร์พื้นที่ก่อสร้างยังส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อการประเมินความเสี่ยงเพื่อจัดหาแหล่งทุน เนื่องจากสถาบันการเงินผู้ให้กู้ยืมต่างให้ความสำคัญระดับสูงกับความพร้อมของพื้นที่หน้างานและความชัดเจนในการดำเนินงานตามแผนที่กำหนดไว้ หากพื้นที่ก่อสร้างยังไม่มีความพร้อมอย่างสมบูรณ์ ย่อมส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นและการระดมทุนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทำให้แบบจำลองทางการเงินจำเป็นต้องได้รับการทบทวนเพื่อให้เกิดความสอดคล้องกับสภาวะที่เป็นจริงในปัจจุบัน
ปรับสมมติฐานผู้โดยสารอู่ตะเภาหนุนความยั่งยืน
อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่มีข้อเท็จจริงเปลี่ยนแปลงไปจากข้อกำหนดใน TOR และสมมติฐานในช่วงเริ่มต้นโครงการ คือตัวเลขประมาณการปริมาณผู้โดยสารของสนามบินอู่ตะเภา ซึ่งเดิมทีเคยคาดการณ์ว่าจะมีการเติบโตในระดับที่สูงมาก ทว่าข้อมูลและสถิติล่าสุดในปัจจุบันกลับปรากฏตัวเลขที่สวนทาง เนื่องจากการขยายขีดความสามารถในการรองรับผู้โดยสารของสนามบินสุวรรณภูมิ ส่งผลให้ตัวเลขประมาณการผู้โดยสารที่จะมาใช้บริการของสนามบินอู่ตะเภาลดต่ำลงกว่าเดิมอย่างมีนัยสำคัญ
การเปลี่ยนแปลงของตัวเลขผู้โดยสารดังกล่าวส่งผลกระทบโดยตรงต่อแบบจำลองทางการเงินและการประเมินความคุ้มทุนของโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน ซึ่งประเด็นนี้เป็นสิ่งที่คู่สัญญาทั้งฝ่ายรัฐและเอกชนต่างรับทราบร่วมกันมาโดยตลอด และกำลังอยู่ในกระบวนการพิจารณาปรับปรุงแนวทางร่วมกัน เพื่อให้การดำเนินโครงการในระยะยาวสามารถสร้างผลประโยชน์สูงสุดให้แก่ประชาชนและระบบเศรษฐกิจไทย ตลอดจนมีความยั่งยืนทางการเงินแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
นายสฤษดิ์ยืนยันว่า แนวทางของ ซีพี ไม่ใช่การยกเลิกสัญญา แต่คือการพยายามร่วมกับภาครัฐเพื่อแก้ไขอุปสรรคต่าง ๆ ให้โครงการสามารถเดินหน้าต่อได้ เพราะเชื่อว่าโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบินยังคงมีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ อย่างไรก็ตาม หากในท้ายที่สุดพบว่าข้อจำกัดทางกฎหมายหรือข้อจำกัดด้านการส่งมอบพื้นที่และข้อจำกัดอื่นไม่สามารถแก้ไขได้จริงจนไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขของสัญญาได้ การพิจารณาทางเลือกตามกระบวนการของสัญญาก็อาจเป็นทางออกซึ่งทุกฝ่ายจะต้องหารือร่วมกันในอนาคต แต่ยืนยันว่าทางเลือกในการใช้สิทธิ์ในการเลิกสัญญาไม่ใช่เป้าหมายหลักที่ภาคเอกชนต้องการให้เกิดขึ้น โดยสิ่งที่เราพยายามมาตลอดคือการร่วมกันหาทางออกไม่ใช่การหาทางยุติโครงการ หากทุกฝ่ายสามารถแก้ไขข้อจำกัดที่เกิดขึ้นได้ โครงการก็ยังสามารถเดินหน้าเพื่อประโยชน์ของประเทศต่อไปได้
#รถไฟความเร็วสูงเชื่อม3สนามบิน #กลุ่มซีพี #การรถไฟแห่งประเทศไทย #โครงสร้างพื้นฐาน #เศรษฐกิจไทย
