เมื่อปัญญาประดิษฐ์สัญชาติไทยผสานพลังซูเปอร์คอมพิวเตอร์ระดับโลก ปลุกความหวังใหม่ให้ระบบสาธารณสุขไทย ลดความเหลื่อมล้ำและกระจายโอกาสการรักษาที่เท่าเทียมสู่วงกว้าง
จุดเปลี่ยนการแพทย์ไทย เมื่อ AI สัญชาติไทยก้าวสู่แนวหน้า
วงการสาธารณสุขไทยกำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่อย่างเต็มตัว เมื่อคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ประกาศความสำเร็จครั้งสำคัญในการยกระดับระบบการแพทย์ของประเทศ ด้วยการพัฒนานวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI) สัญชาติไทยที่เข้ามาช่วยวิเคราะห์และอ่านผลภาพเอ็กซเรย์ทรวงอก ซึ่งถือเป็นเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่จะมาเปลี่ยนโฉมหน้าการทำงานแบบเดิมอย่างสิ้นเชิง การนำเทคโนโลยีอันทันสมัยนี้มาประยุกต์ใช้ ไม่เพียงแต่เป็นการโชว์ศักยภาพทางเทคโนโลยีของคนไทย แต่ยังเป็นการแก้ไขปัญหาเรื้อรังของระบบสาธารณสุขในพื้นที่ห่างไกลได้อย่างตรงจุด
นวัตกรรมดังกล่าวได้รับการปลดล็อกและขยายผลลงสู่การใช้งานจริงในโรงพยาบาลเครือข่ายสาธารณสุขแล้วกว่า 610 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งนับเป็นก้าวสำคัญในการแก้ปัญหาการขาดแคลนรังสีแพทย์เฉพาะทางในต่างจังหวัด โครงการนี้ได้รับการผลักดันอย่างเป็นรูปธรรมจากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ที่เล็งเห็นถึงความสำคัญของการนำเทคโนโลยีมาลดช่องว่างด้านการบริการทางการแพทย์ ทำให้ผู้ป่วยในพื้นที่ห่างไกลสามารถได้รับการตรวจวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำและรวดเร็วเทียบเท่ากับโรงพยาบาลใหญ่ในเมืองหลวง
การขับเคลื่อนนวัตกรรมครั้งนี้ถือเป็นการสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับระบบสุขภาพของไทยอย่างแท้จริง เพราะนอกจากจะช่วยเพิ่มความแม่นยำในการอ่านผลเอ็กซเรย์ทรวงอกแล้ว ยังช่วยลดภาระงานหนักของบุคลากรทางการแพทย์ในพื้นที่ต่างจังหวัด รวมถึงช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางของผู้ป่วยที่เดิมต้องเดินทางไกลเข้ามาตรวจในเมืองใหญ่ นับเป็นการมอบโอกาสในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลที่มีคุณภาพสูงให้กับประชาชนทุกคนอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม
จากห้องวิจัย SiAiR สู่ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมระดับสากล
เบื้องหลังความสำเร็จทางการแพทย์อันยิ่งใหญ่นี้ เกิดขึ้นจากการค้นคว้าและพัฒนาของหน่วยงาน SiAiR (Siriraj AI in Radiology) Laboratory ซึ่งเป็นห้องปฏิบัติการวิจัยปัญญาประดิษฐ์ทางรังสีวิทยา ภายใต้สังกัดภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล โดยก่อตั้งขึ้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 มีพันธกิจหลักในการมุ่งมั่นวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่มีประสิทธิภาพสูง เพื่อนำมาประยุกต์ใช้งานได้จริงในทางการแพทย์ ช่วยสนับสนุนการทำงานของรังสีแพทย์ในการตรวจวินิจฉัยโรคต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็วและมีความแม่นยำสูงสุด
ตลอดระยะเวลาการทำงานที่ผ่านมา หน่วยงาน SiAiR ได้สร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์รวมแล้วกว่า 16 ผลงาน ทั้งในส่วนที่นำมาประยุกต์ใช้งานจริงในระบบสาธารณสุขแล้ว และส่วนที่กำลังอยู่ในกระบวนการเตรียมความพร้อมเพื่อเปิดใช้งานในอนาคต โดยหนึ่งในผลงานชิ้นสำคัญที่ประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมมากที่สุด คือ โปรแกรมปัญญาประดิษฐ์วิเคราะห์ภาพเอ็กซเรย์ทรวงอก ซึ่งเป็นการจับมือร่วมมือกันพัฒนาร่วมกับ บริษัท เพอร์เซ็ปทรา จำกัด (Perceptra) เพื่อผลักดันงานวิจัยขึ้นหิ้งไปสู่ผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ในเชิงพาณิชย์ที่ใช้งานได้จริง
ผลิตภัณฑ์นวัตกรรม AI ดังกล่าวได้ผ่านการรับรองมาตรฐานทางการแพทย์จากหน่วยงานชั้นนำทั้งในระดับประเทศและระดับสากลอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นราชวิทยาลัยรังสีแพทย์แห่งประเทศไทย, สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ของประเทศไทย รวมถึง Singapore FDA จากประเทศสิงคโปร์ ยิ่งไปกว่านั้น นวัตกรรมนี้ยังได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์ในบัญชีนวัตกรรมไทยอย่างเป็นทางการเมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566 จนนำไปสู่การอนุมัติสิทธิประโยชน์จากบอร์ด สปสช. ให้เปิดใช้งานจริงในโรงพยาบาลทั่วไทย
ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ HPE Cray ขุมพลังเบื้องหลังความฉลาดของ AI
ปัจจัยสำคัญที่ทำให้โปรแกรมปัญญาประดิษฐ์ของศิริราชพยาบาลมีความฉลาด แม่นยำ และทรงประสิทธิภาพสูงในระดับสากล คือโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีเบื้องหลังกระบวนการเรียนรู้ (Machine Learning) ของ AI โดยศิริราชพยาบาลได้ร่วมมือกับ Hewlett Packard Enterprise (HPE) ในการนำระบบซูเปอร์คอมพิวเตอร์ทรงพลังอย่าง Cray Computer มาใช้ในการประมวลผลข้อมูลภาพถ่ายทางการแพทย์ที่มีความซับซ้อนสูง ร่วมกับระบบการจัดเก็บข้อมูลขนาดใหญ่ WekaIO Cluster เพื่อเพิ่มความเร็วและความเสถียรในการทำงาน
การประมวลผลของระบบ AI จำเป็นต้องอาศัยคอมพิวเตอร์ที่มีหน่วยประมวลผลกราฟิก (GPUs) สมรรถนะสูง มีเสถียรภาพระดับสูง และมีหน่วยความจำขนาดใหญ่ที่สามารถรับส่งข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว มหาศาล เทคโนโลยีซูเปอร์คอมพิวเตอร์ Cray จาก HPE และ WekaIO Cluster จึงเข้ามาช่วยลดระยะเวลาในการเรียนรู้ของโมเดลปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้ทีมวิจัยของ SiAiR สามารถพัฒนาและผลิตผลงานนวัตกรรมทางการแพทย์ที่มีคุณภาพสูงออกมาได้อย่างรวดเร็วและทันต่อความต้องการของระบบสาธารณสุข
การผนึกกำลังร่วมกับ HPE ในครั้งนี้ ถือเป็นการวางรากฐานและแพลตฟอร์มเทคโนโลยีที่เข้มแข็ง ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ได้รับการตรวจวินิจฉัยที่รวดเร็วและปลอดภัยในปัจจุบันเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างโครงสร้างพื้นฐานในการต่อยอดองค์ความรู้ทางการแพทย์สมัยใหม่ ช่วยพัฒนาบุคลากรเชี่ยวชาญด้าน AI ทางการแพทย์ และเตรียมความพร้อมของระบบสาธารณสุขไทยให้มีความยั่งยืน พร้อมรับมือกับโรคอุบัติใหม่ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
#ศิริราช #HPE #SiAiR #AIทางการแพทย์ #สปสช #Perceptra #นวัตกรรมไทย #สาธารณสุขไทย #ซูเปอร์คอมพิวเตอร์
