AIS เผยผลสำรวจดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของคนไทย Thailand Cyber Wellness Index 2026 ต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 จากกลุ่มตัวอย่าง 77,492 คนทั่วประเทศ พบภาพรวมคะแนนขยับสู่ระดับก้าวหน้า แต่ทักษะการรู้เท่าทันและตรวจสอบข้อมูลยังคงเป็นจุดเปราะบางที่ต้องเร่งพัฒนา
สุขภาวะดิจิทัลพุ่งสู่ระดับก้าวหน้า แต่คนไทย 1 ใน 6 ยังต้องเร่งเสริมทักษะ
ผลการศึกษา Thailand Cyber Wellness Index 2026 (TCWI 2026) ชี้ให้เห็นว่า คะแนนเฉลี่ยสุขภาวะดิจิทัลของคนไทยเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจาก 0.51 ในปี 2566 สู่ระดับ 0.724 ในปี 2569 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 4 ปี และส่งผลให้ภาพรวมของประเทศขยับขึ้นสู่ระดับก้าวหน้า อย่างไรก็ตาม รายงานยังระบุว่าประชากรไทยคิดเป็นสัดส่วน 1 ใน 6 ยังจัดอยู่ในกลุ่มที่จำเป็นต้องได้รับการพัฒนาความรู้และทักษะดิจิทัลเพิ่มเติม เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี
นางสายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านสื่อสารองค์กร AIS ระบุว่า ผลสำรวจปีนี้ถือเป็นสัญญาณบวกที่สะท้อนความพร้อมในการใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัลของคนไทยที่ดีขึ้น แต่การใช้เทคโนโลยีได้อย่างคล่องแคล่ว ไม่ได้การันตีว่าจะรู้เท่าทันความเสี่ยงเสมอไป วันนี้โจทย์ของประเทศไทยจึงต้องเปลี่ยนผ่านจากการทำให้คนเข้าถึงและใช้เทคโนโลยีเป็น ไปสู่การสร้างคนไทยให้คิดเป็น ตรวจสอบเป็น ปลอดภัยเป็น และรับผิดชอบต่อผู้อื่นเป็น เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันในยุคที่ Generative AI และภัยออนไลน์เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวัน
ช่องว่างทักษะรู้เท่าทันต่ำสุด ท่ามกลางภัยหลอกลวงที่กระทบ 1 ใน 5 ของประชากร
จากการประเมินสุขภาวะดิจิทัลครอบคลุม 7 ด้าน ได้แก่ การใช้งานดิจิทัล, ทักษะดิจิทัล, การสื่อสารและการทำงานร่วมกัน, อัตลักษณ์และสิทธิบนโลกดิจิทัล, ความปลอดภัยและความมั่นคง, การกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ และความสัมพันธ์ดิจิทัล พบว่าด้าน การใช้งานดิจิทัล ทำคะแนนได้สูงถึง 0.720 ในขณะที่ ทักษะการรู้เท่าทันดิจิทัล ได้คะแนนต่ำที่สุดเพียง 0.653 ช่องว่างดังกล่าวชี้ชัดว่า ผู้ใช้ส่วนใหญ่ใช้งานอุปกรณ์และแพลตฟอร์มได้คล่อง แต่ยังขาดทักษะการตั้งคำถามและตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลก่อนส่งต่อ โดยเฉพาะเมื่อเผชิญกับเนื้อหาที่สร้างขึ้นโดย Generative AI
สถานการณ์ดังกล่าวยังสอดคล้องกับสถิติภัยคุกคามทางไซเบอร์ โดยพบว่าคนไทยถึง 20.7% หรือประมาณ 1 ใน 5 เคยมีประสบการณ์ตรงกับภัยหลอกลวงออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นลิงก์ปลอม ข้อความหลอกลวง การแอบอ้างสวมรอยเป็นบุคคลหรือองค์กร ตลอดจนการชักชวนให้โอนเงินหรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล ทำให้ความปลอดภัยบนโลกดิจิทัลในยุคปัจจุบันต้องขยายขอบเขตไปถึง “ความปลอดภัยในการตัดสินใจ” (Decision Safety) ก่อนทำธุรกรรมหรือส่งต่อข้อมูลใดๆ
เจาะพฤติกรรม Gen Alpha เผชิญความเสี่ยง Cyberbullying และร่องรอยดิจิทัล
เมื่อวิเคราะห์จำแนกตามช่วงวัย พบว่ากลุ่มเด็ก Gen Alpha (อายุ 10–15 ปี) ซึ่งเติบโตมาพร้อมกับเทคโนโลยี มีคะแนนสุขภาวะดิจิทัลเฉลี่ยเพียง 0.61 ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ โดยมีเด็กในกลุ่มนี้ถึง 29.4% หรือเกือบ 3 ใน 10 ที่จัดอยู่ในกลุ่มต้องเร่งพัฒนาทักษะ โดยเฉพาะในมิติการรู้เท่าทันข้อมูล ความปลอดภัย ความสัมพันธ์ออนไลน์ และความเข้าใจเรื่องร่องรอยดิจิทัล (Digital Footprint)
นอกจากนี้ คะแนนด้านการรับมือการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ (Cyberbullying) มีแนวโน้มลดลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น โดยกลุ่มอายุ 10–12 ปี มีคะแนนอยู่ที่ 0.82 ก่อนจะลดลงเหลือ 0.76 ในช่วงอายุ 13–15 ปี และลดลงเป็น 0.75 ในช่วงอายุ 16–22 ปี ข้อมูลนี้ชี้ให้เห็นว่า การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลไม่ควรรอจนเข้าสู่วัยรุ่น แต่ควรเริ่มต้นปูพื้นฐานตั้งแต่วัย 10–12 ปี เพื่อให้ตระหนักถึงผลกระทบของการโพสต์และแสดงความคิดเห็น
AI Divide ถ่างกว้าง วัยทำงานนำโด่ง ขณะที่ผู้สูงวัยยังขาดทักษะตรวจสอบ
ด้านการใช้งานและความเข้าใจในปัญญาประดิษฐ์ (AI) ภาพรวมคนไทยได้คะแนนเฉลี่ย 3.30 จาก 5 คะแนน เพิ่มขึ้นจาก 3.18 ในปี 2568 สะท้อนความคุ้นเคยกับการนำ AI มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันมากขึ้น อย่างไรก็ดี เกิดภาวะความเหลื่อมล้ำทาง AI (AI Divide) อย่างมีนัยสำคัญ โดยกลุ่มวัยทำงานอายุ 23–29 ปี ทำคะแนนความเข้าใจ AI ได้สูงสุดที่ 3.61 ขณะที่กลุ่มผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป มีคะแนนต่ำที่สุดเพียง 2.53 ซึ่งความแตกต่างนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะการเข้าถึงเครื่องมือ แต่รวมถึงทักษะการตั้งคำถามและตรวจสอบความถูกต้องของผลลัพธ์จาก AI
นางสายชล ระบุเพิ่มเติมว่า AIS จะนำผลการศึกษานี้มาใช้ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับความเสี่ยงของแต่ละช่วงวัย ผ่านเครื่องมือประเมิน Digital Health Check และหลักสูตร อุ่นใจไซเบอร์ : AI Literacy ควบคู่ไปกับความร่วมมือกับภาครัฐ ภาคการศึกษา และพันธมิตรเครือข่าย โดยผู้สนใจสามารถเข้าเรียนรู้ทักษะการใช้และตรวจสอบ AI ได้ผ่านหลักสูตร AI Literacy บนแพลตฟอร์มของ AIS
#AIS #CyberWellness #TCWI2026 #AILiteracy #CyberSecurity #TheReporterAsia
