สถาบันซินหัว (Xinhua Institute) แห่งสำนักข่าวซินหัว เผยแพร่รายงานวิจัยระดับโลก AI Plus Media: Global Development Report 2026 เปิดเผยข้อมูลสถิติที่สะท้อนถึงจุดเปลี่ยนเชิงโครงสร้างของระบบนิเวศข้อมูลออนไลน์ทั่วโลก เมื่อสัดส่วนบทความออนไลน์ที่สร้างโดยระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) ขยับจากราว 1% ในช่วงต้นปี 2020 พุ่งทะยานแตะ 50.9% ณ สิ้นปี 2025 และยังคงทรงตัวอยู่ในระดับประมาณครึ่งหนึ่งของโลกอินเทอร์เน็ต ขณะที่ทราฟฟิกบนเว็บกว่า 53% ตกเป็นของโปรแกรมอัตโนมัติหรือ Bot ส่งสัญญาณชัดเจนว่าเครื่องจักรได้ก้าวเข้ามาเป็นทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภคข้อมูลรายใหญ่ ควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของมนุษย์อย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน
เครื่องจักรกลายเป็นผู้ผลิตและผู้อ่านหลัก จุดชนวนโมเดล ToA
รายงาน AI Plus Media: Global Development Report 2026 ระบุว่า ขีดความสามารถของโมเดลปัญญาประดิษฐ์ได้พัฒนาจากการสร้างบทสนทนาไปสู่การใช้เหตุผลเชิงลึกและการปฏิบัติการอัตโนมัติ (Autonomous Task Execution) โดยอ้างอิงข้อมูลการศึกษาจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด (Stanford University) ในรายงาน The 2026 AI Index Report ที่พบว่าอัตราความสำเร็จในการปฏิบัติงานของ AI Agent ในสภาพแวดล้อมจำลองระบบคอมพิวเตอร์พุ่งขึ้นจากประมาณ 12% สู่ระดับ 66.3% ซึ่งต่ำกว่าระดับความสามารถของมนุษย์เพียงราว 6% เท่านั้น ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากองค์กรวิจัย METR ชี้ว่าระยะเวลาของภารกิจที่ AI สามารถทำงานได้อย่างอิสระเพิ่มขึ้นสองเท่าในทุกๆ ประมาณ 7 เดือน
ความก้าวหน้าดังกล่าวส่งผลให้พื้นที่ข้อมูลสาธารณะเปลี่ยนจากการที่มนุษย์เป็นผู้ผลิตหลัก ไปสู่การร่วมสร้างระหว่างมนุษย์และเครื่องจักร สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนจากการค้นหาข่าวรายชิ้นไปสู่การพึ่งพาบทสรุปเพื่อการตัดสินใจ ผลการศึกษาร่วมระหว่าง OpenAI และ NBER ของสหรัฐฯ ระบุว่าคำขอใช้งาน ChatGPT เกือบครึ่งหนึ่งเป็นไปเพื่อการขอข้อมูลและคำแนะนำประกอบการตัดสินใจ และอีกราว 40% เป็นการสั่งให้โมเดลทำงานแทนโดยตรง
นอกจากนี้ การที่ทราฟฟิกอัตโนมัติหรือ Bot Traffic แซงหน้ามนุษย์ด้วยสัดส่วนเกินกว่า 53% ตามรายงาน 2026 Bad Bot Report ของ Thales ยังบีบให้เกิดระบบนิเวศข้อมูลรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า ToA (Agent-facing) นอกเหนือจากตลาดธุรกิจ (ToB) และผู้บริโภคทั่วไป (ToC) เนื่องจากเนื้อหาบนเว็บส่วนใหญ่จะต้องถูก AI Agent จัดเก็บ กรอง และสังเคราะห์ก่อนจะส่งถึงสายตาผู้อ่านที่เป็นมนุษย์
วิกฤตคลังข้อมูลมนุษย์ขาดแคลน และคุณค่าใหม่ของเนื้อหาที่เชื่อถือได้
รายงานของสถาบันซินหัวชี้ให้เห็นว่า แม้การลงทุนของภาคเอกชนทั่วโลกในเทคโนโลยี AI ในปี 2025 จะพุ่งสูงถึง 581,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (เพิ่มขึ้น 129.9% เมื่อเทียบรายปี) และกำลังการประมวลผลทั่วโลกขยายตัวเฉลี่ยราว 3.3 เท่าต่อปี จนส่งผลให้ต้นทุนการประมวลผล (Inference Cost) ของโมเดลในระดับ GPT-3.5 ลดลงเหลือเพียงประมาณ 1 ใน 280 ของต้นทุนเดิม แต่ปัญหาคอขวดที่สำคัญกลับอยู่ที่ “ข้อมูลคุณภาพสูง”
การประเมินโดยองค์กรวิจัย Epoch AI คาดการณ์ว่าข้อมูลข้อความสาธารณะคุณภาพสูงที่สร้างโดยมนุษย์และเหมาะสมต่อการนำมาเทรนโมเดล AI อาจจะถูกใช้งานจนหมดลงในช่วงระหว่างปี 2026 ถึง 2032 ส่งผลให้เนื้อหาต้นฉบับที่ผ่านการตรวจสอบยืนยันความถูกต้องและมีแหล่งที่มาชัดเจนกำลังกลายเป็นทรัพยากรล้ำค่าที่อุตสาหกรรมเทคโนโลยีต้องการอย่างยิ่ง
ข้อมูลจากสมาคมบริการกระจายเสียงและแพร่ภาพทางอินเทอร์เน็ตแห่งประเทศจีน (China Netcasting Services Association) ยังสะท้อนความจริงอีกด้านว่า แม้เนื้อหาที่สร้างโดย AI จะครองสัดส่วนมากกว่า 95% ของละครสั้น (Micro-dramas) ที่เปิดตัวในอุตสาหกรรมช่วงไตรมาสแรกของปี 2026 แต่กลับดึงยอดการรับชมหลักไปได้เพียง 4% เท่านั้น ซึ่งตอกย้ำว่าความสนใจของมนุษย์ยังคงผูกพันกับผลงานที่สะท้อนอารมณ์ ประสบการณ์ และการตัดสินใจของมนุษย์เป็นแกนหลัก
วิกฤตความเชื่อมั่น Deepfakes ป่วนโลก และภาวะสมองล้าในการรับสาร
แม้ AI จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของสำนักข่าวทั่วโลก เช่น การใช้เครื่องมือคัดกรองเอกสารสาธารณะ หรือระบบตรวจสอบเนื้อหาอัตโนมัติ แต่รายงานเน้นย้ำถึงบททดสอบจริยธรรมครั้งสำคัญ อันเนื่องมาจากการแพร่ระบาดของข้อมูลบิดเบือนและเนื้อหาสังเคราะห์เชิงลึก (Deepfakes) ดังเช่นกรณีความขัดแย้งทางทหารระหว่างอิสราเอลและอิหร่านในเดือนมิถุนายน 2025 ที่มีการเผยแพร่วิดีโอสนามรบปลอมที่สร้างโดย AI ซึ่งวิดีโอที่มียอดชมสูงสุด 3 อันดับแรกสามารถกวาดยอดวิวรวมไปมากกว่า 100 ล้านครั้ง
นอกจากภาพปลอมแล้ว ปัญหาอาการหลอนของ AI (AI Hallucinations) ยังสร้างฟองสบู่ความรู้ที่ผิดเพี้ยน การทดสอบร่วมกันของสหภาพการกระจายเสียงและแพร่ภาพแห่งยุโรป (EBU) และสำนักข่าว BBC ซึ่งครอบคลุมองค์กรสื่อสาธารณะ 22 แห่งใน 18 ประเทศ พบว่า 45% ของคำตอบที่ผู้ช่วย AI ชั้นนำตอบคำถามเกี่ยวกับข่าวนั้นมีข้อผิดพลาดร้ายแรงอย่างน้อย 1 จุด โดยเฉพาะความผิดพลาดด้านแหล่งที่มาของข้อมูล
ผลกระทบต่อสังคมปรากฏชัดในรายงาน Digital News Report 2026 ของ Reuters Institute ที่ระบุว่า ความเชื่อมั่นในข่าวของประชาชนทั่วโลกลดลงเหลือเพียง 37% ซึ่งเป็นระดับต่ำที่สุดนับตั้งแต่เริ่มมีการเก็บสถิติในปี 2015 โดยผู้ตอบแบบสอบถามถึง 62% กังวลว่าจะไม่สามารถแยกแยะข้อเท็จจริงออกจากข้อมูลเท็จบนโลกออนไลน์ได้ ขณะที่ประชากรมากกว่า 40% มีพฤติกรรมหลีกเลี่ยงข่าวสารเป็นประจำหรือเป็นครั้งคราว อันนำไปสู่ภาวะการถ่ายโอนภาระทางปัญญา (Cognitive Offloading) ที่ผู้ใช้งานยอมรับข้อสรุปจากเครื่องจักรโดยไม่ตรวจสอบเปรียบเทียบข้อเท็จจริงเพิ่มเติม
ผลกระทบต่อสื่อมวลชน ทราฟฟิกลดลง 33% และความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล
การตั้งตัวเป็นตัวกลางในการค้นหาและตอบคำถามของระบบ AI กำลังตัดตอนการเข้าถึงสำนักข่าวโดยตรง ข้อมูลจาก Chartbeat ชี้ว่าทราฟฟิกการส่งต่อผู้ใช้จาก Google Search ไปยังเว็บไซต์ข่าวมากกว่า 2,500 แห่งทั่วโลก ปรับตัวลดลงถึง 1 ใน 3 (ประมาณ 33%) ในช่วงระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2024 ถึงพฤศจิกายน 2025 และผู้บริหารสื่อคาดว่าจะลดลงอีกกว่า 40% ในช่วง 3 ปีข้างหน้า สอดคล้องกับข้อมูลของ Cloudflare ที่พบว่าโปรแกรมรวบรวมข้อมูล (Web Crawler) ของบริษัท AI ยักษ์ใหญ่ต้องดึงหน้าเว็บไปศึกษาหลายหมื่นหน้า แต่กลับสร้างการคลิกเข้าชมเว็บไซต์ต้นทางคืนมาเพียงครั้งเดียวเท่านั้น
นอกจากนี้ รายงานซินหัวยังเตือนถึงปัญหา “ความเหลื่อมล้ำด้านความฉลาด” (Intelligence Divide) ระหว่างกลุ่มประเทศซีกโลกเหนือ (Global North) และซีกโลกใต้ (Global South) โดยข้อมูลจากรายงาน Global AI Diffusion Report ของ Microsoft เผยว่า ในไตรมาสแรกของปี 2026 สัดส่วนประชากรวัยทำงานในกลุ่มประเทศ Global North ที่ใช้ Generative AI อยู่ที่ 27.5% ขณะที่กลุ่มประเทศ Global South มีสัดส่วนเพียง 15.4% ทำให้ช่องว่างความเหลื่อมล้ำขยายกว้างขึ้นจาก 9.8% เป็น 12.1%
ความเหลื่อมล้ำดังกล่าวยังรวมถึงปัญหาอคติของชุดข้อมูลภาษา (Corpus Imbalance) เนื่องจากคลังข้อมูลสาธารณะหลัก เช่น Common Crawl และฐานข้อมูลข่าวส่วนใหญ่ยังคงเอื้อประโยชน์ต่อภาษาอังกฤษและมุมมองของชาติตะวันตก ส่งผลให้เนื้อหา วัฒนธรรม และมุมมองของประเทศกำลังพัฒนาเสี่ยงที่จะถูกกีดกันออกไปจากโครงสร้างความรู้ของระบบปัญญาประดิษฐ์ในอนาคต
ทางออกสู่อนาคต: วางหลักจริยธรรม ยกระดับความร่วมมือระดับสากล
เพื่อรับมือกับความท้าทายระดับประวัติศาสตร์นี้ สำนักข่าวซินหัวได้นำเสนอแนวทางสำคัญผ่านวิสัยทัศน์ใหม่ในรายงาน โดยเรียกร้องให้องค์กรสื่อและประชาคมโลกยึดมั่นในแนวทางที่เน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง (People-centered Approach) และผลักดันเทคโนโลยีเพื่อประโยชน์สาธารณะ (AI for Good) พร้อมเสนอให้สร้างกลไก Human-in-the-loop ที่กำหนดให้มนุษย์ยังคงเป็นผู้ถือดุลยพินิจหลักในการตรวจสอบข้อเท็จจริงและการตัดสินใจของกองบรรณาธิการ
ขณะเดียวกัน องค์กรสื่อจำเป็นต้องเร่งปรับตัวสู่การจัดการเนื้อหาในรูปแบบที่พร้อมให้เครื่องจักรเรียกใช้งาน (Machine Invocation) และการเพิ่มประสิทธิภาพผ่านเครื่องมือค้นหาเจเนอเรทีฟ (GEO – Generative Engine Optimization) ตลอดจนร่วมมือกันกำหนดมาตรฐานการอนุญาตใช้งานลิขสิทธิ์ข้อมูล การตั้งระบบแจ้งเตือนการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาข้ามพรมแดน และการสนับสนุนองค์กรสื่อขนาดกลางและเล็กในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาด้วยเครื่องมือแบบโอเพ่นซอร์ส เพื่อสร้างระบบนิเวศการสื่อสารอัจฉริยะที่เปิดกว้าง เป็นธรรม และปลอดภัยสำหรับทุกคน
#AI #XinhuaReport #ซินหัว #ปัญญาประดิษฐ์ #BotTraffic #สื่อสารมวลชน #ภูมิทัศน์สื่อ
