ETDA เดินเกมรุกสร้างความเชื่อมั่นในเศรษฐกิจดิจิทัล จับมือ DGA เปิดช่องทางใหม่บนแอปพลิเคชัน ‘ทางรัฐ’ ให้ประชาชนตรวจสอบรายชื่อแพลตฟอร์มดิจิทัลที่จดแจ้งตามกฎหมาย DPS ได้ทันที หวังลดความเสี่ยงจากมิจฉาชีพออนไลน์ พร้อมกระตุ้นผู้ประกอบการยกระดับบริการ สร้างระบบนิเวศที่โปร่งใสและปลอดภัย
ท่ามกลางการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลที่นำมาซึ่งความสะดวกสบายในการใช้ชีวิต ปฏิเสธไม่ได้ว่าเงาของภัยคุกคามออนไลน์ยังคงเป็นความท้าทายสำคัญที่บั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชนและส่งผลกระทบต่อมูลค่าทางเศรษฐกิจ ล่าสุด สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA (เอ็ตด้า) ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ได้ประกาศความร่วมมือครั้งสำคัญกับสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) หรือ DGA เปิดตัวบริการใหม่บนแอปพลิเคชัน ‘ทางรัฐ’ เพื่อเป็นเครื่องมือให้ประชาชนสามารถตรวจสอบสถานะการจดแจ้งของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลได้โดยตรง นับเป็นก้าวย่างเชิงรุกที่สำคัญในการสร้างเกราะป้องกันภัยออนไลน์และเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับระบบนิเวศดิจิทัลของประเทศ
สถิติภัยออนไลน์ลด แต่ยังวางใจไม่ได้
ดร.ชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการ ETDA เปิดเผยว่า แม้ภาพรวมของปัญหาการหลอกลวงออนไลน์จะมีแนวโน้มที่ดีขึ้น แต่ยังคงเป็นปัญหาที่ต้องเฝ้าระวังและแก้ไขอย่างต่อเนื่อง จากสถิติของศูนย์รับเรื่องร้องเรียนปัญหาออนไลน์ 1212 ETDA ในปี 2567 พบว่ามีจำนวนเรื่องร้องเรียนทั้งสิ้น 35,358 เรื่อง ซึ่งลดลงถึงร้อยละ 21.74 เมื่อเทียบกับปี 2566 ที่มีจำนวน 45,190 เรื่อง สอดคล้องกับข้อมูลจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ที่ระบุมูลค่าความเสียหายจากภัยออนไลน์ในช่วงเดือนตุลาคม 2567 ถึงกุมภาพันธ์ 2568 อยู่ที่ 11,348 ล้านบาท ลดลงกว่า 3,335 ล้านบาท จากช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนหน้าที่เคยมีความเสียหายสูงถึง 14,683 ล้านบาท
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขที่ลดลงไม่ได้หมายความว่าภัยคุกคามได้หมดไป เหล่ามิจฉาชีพยังคงปรับเปลี่ยนรูปแบบและแฝงตัวมากับบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการหลอกลวงซื้อขายสินค้าออนไลน์, การพนันออนไลน์, การปลอมแปลงตัวตนเป็นร้านค้าหรือบุคคลที่น่าเชื่อถือ ไปจนถึงการใช้โฆษณาเป็นเครื่องมือในการหลอกลวง โดยในช่วงครึ่งแรกของปี 2568 ศูนย์ 1212 ETDA ยังคงได้รับเรื่องร้องเรียนเข้ามาแล้วถึง 20,608 เรื่อง ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าปัญหานี้ยังคงเป็นภัยเงียบที่สร้างความเสียหายและจำเป็นต้องมีเครื่องมือในการป้องกันเชิงรุกที่มีประสิทธิภาพ
กลไก ‘กฎหมาย DPS’ สู่การสร้างความโปร่งใส
เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว ETDA ได้เดินหน้าบทบาทในฐานะ ‘Co-Creation Regulator’ หรือผู้กำกับดูแลที่ทำงานร่วมกับทุกภาคส่วน โดยมีเครื่องมือสำคัญคือ พระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า กฎหมาย DPS (Digital Platform Services) ซึ่งเป็นกลไกทางกฎหมายที่มุ่งสร้างระบบนิเวศของบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่โปร่งใส ปลอดภัย และตรวจสอบได้
สาระสำคัญของกฎหมาย DPS กำหนดให้ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลต้องแจ้งข้อมูลการประกอบธุรกิจต่อ ETDA โดยข้อมูลที่ต้องแจ้งนั้นครอบคลุมในมิติที่สำคัญต่อความปลอดภัยของผู้บริโภค เช่น:
- ข้อมูลผู้ประกอบธุรกิจ: เพื่อให้ทราบว่าใครคือผู้รับผิดชอบที่แท้จริง
- ชื่อและประเภทของแพลตฟอร์ม: เพื่อความชัดเจนในการให้บริการ
- มูลค่าธุรกรรมและรายได้: เพื่อประเมินขนาดและผลกระทบของบริการ
- ข้อมูลผู้ประสานงานในประเทศไทย: ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการติดต่อประสานงานเมื่อเกิดปัญหาหรือข้อพิพาท
- กระบวนการจัดการเรื่องร้องเรียน: เพื่อให้ผู้บริโภคมั่นใจว่ามีช่องทางและกระบวนการที่ชัดเจนในการแก้ไขปัญหา
ข้อมูลเหล่านี้ไม่เพียงแต่สร้างความโปร่งใส แต่ยังเป็นการกำหนดมาตรฐานความรับผิดชอบของผู้ให้บริการ ซึ่งนับตั้งแต่ ETDA เปิดระบบให้มีการจดแจ้งข้อมูลจนถึงวันที่ 1 สิงหาคม 2568 มีแพลตฟอร์มดิจิทัลเข้ามาแจ้งข้อมูลการประกอบธุรกิจแล้วทั้งสิ้น 1,920 บริการ
เปิดช่องทางใหม่บนแอปฯ ‘ทางรัฐ’ ตรวจสอบได้ปลายนิ้ว
เพื่อนำข้อมูลการจดแจ้งเหล่านี้มาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน และยกระดับการป้องกันภัยออนไลน์ไปอีกขั้น ETDA จึงได้ต่อยอดความสำเร็จด้วยการเพิ่มช่องทางการตรวจสอบรายชื่อแพลตฟอร์มดิจิทัลผ่านแอปพลิเคชัน ‘ทางรัฐ’ ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มกลางที่รวบรวมบริการภาครัฐไว้ในจุดเดียว และมีฐานผู้ใช้งานจำนวนมหาศาลกว่า 42 ล้านบัญชี
จากเดิมที่ประชาชนสามารถตรวจสอบรายชื่อได้ผ่านเว็บไซต์ของ ETDA เท่านั้น การเพิ่มช่องทางบนแอปฯ ‘ทางรัฐ’ ทำให้การเข้าถึงข้อมูลง่ายและสะดวกสบายยิ่งขึ้น เปรียบเสมือนการมีเครื่องมือตรวจสอบความน่าเชื่อถือติดตัวอยู่ตลอดเวลา ก่อนตัดสินใจใช้บริการหรือทำธุรกรรมบนแพลตฟอร์มใดๆ ผู้ใช้งานสามารถเปิดแอปฯ ‘ทางรัฐ’ เพื่อตรวจสอบได้ทันทีว่าแพลตฟอร์มดังกล่าวได้จดแจ้งข้อมูลกับ ETDA อย่างถูกต้องแล้วหรือไม่ ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกหลอกลวงจากแพลตฟอร์มปลอมหรือมิจฉาชีพได้อย่างมีนัยสำคัญ
นอกจากนี้ บริการดังกล่าวยังอำนวยความสะดวกให้กับฝั่งผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยสามารถใช้แอปฯ ‘ทางรัฐ’ เพื่อดาวน์โหลด ‘ใบรับแจ้งการประกอบธุรกิจ’ ได้เช่นกัน ซึ่งใบรับรองนี้สามารถนำไปใช้เป็นเครื่องหมายยืนยันความน่าเชื่อถือและสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าของตนเองได้อีกทางหนึ่ง
ยกระดับเศรษฐกิจดิจิทัลที่ทุกคนวางใจ
ดร.ชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการ ETDA ได้ให้ทัศนะถึงความสำคัญของโครงการนี้ว่า “การเปิดให้ประชาชนสามารถตรวจสอบรายชื่อและข้อมูลบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ผ่านการแจ้งข้อมูลกับ ETDA ผ่านแอปฯ ทางรัฐ ไม่เพียงช่วยสร้างความมั่นใจก่อนตัดสินใจเลือกใช้บริการแพลตฟอร์ม แต่ยังเป็นการยกระดับความโปร่งใสของบริการพร้อมกระตุ้นให้ผู้ให้บริการใส่ใจคุณภาพบริการและเพิ่มมาตรการป้องกันภัยออนไลน์ เพื่อรักษาความน่าเชื่อถือของแพลตฟอร์มของตนเอง”
ท่านผู้อำนวยการยังกล่าวเสริมว่า “การ Transform บริการของ ETDA เชื่อมกับแอปฯ ‘ทางรัฐ’ ยังเป็นส่วนหนึ่งของการยกระดับบริการภาครัฐสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการของรัฐที่น่าเชื่อถือ ปลอดภัย ตรวจสอบได้ ลดความเสี่ยงจากการหลอกลวงออนไลน์และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการทำธุรกรรมออนไลน์ ที่ทุกคนวางใจได้จริง”
มุมมองดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ความร่วมมือครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มฟีเจอร์บนแอปพลิเคชัน แต่เป็นยุทธศาสตร์ที่มุ่งสร้างผลกระทบในวงกว้าง ทั้งในมิติของการคุ้มครองผู้บริโภค การส่งเสริมให้เกิดการแข่งขันที่อยู่บนพื้นฐานของคุณภาพและความน่าเชื่อถือ และการขับเคลื่อนนโยบายรัฐบาลดิจิทัลให้เกิดผลเป็นรูปธรรม ซึ่งท้ายที่สุดแล้วจะนำไปสู่การสร้างรากฐานที่แข็งแกร่งให้กับเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทย
วิธีใช้งานบริการตรวจสอบสถานะฯ บนแอปฯ ‘ทางรัฐ’
สำหรับประชาชนและผู้ประกอบการที่สนใจ สามารถเข้าใช้บริการได้ง่ายๆ ตามขั้นตอนดังนี้:
- ดาวน์โหลดและติดตั้ง: ผู้ใช้งานใหม่สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน ‘ทางรัฐ’ ได้ฟรีทั้งบนระบบ iOS ผ่าน App Store และ Android ผ่าน Google Play
- สมัครและยืนยันตัวตน: ทำการสมัครสมาชิกและยืนยันตัวตนตามขั้นตอนที่แอปพลิเคชันแนะนำ
- เข้าสู่บริการ: เมื่อเข้าสู่ระบบเรียบร้อยแล้ว ให้ไปที่เมนู ‘บริการ’
- ค้นหาบริการของ ETDA: พิมพ์ค้นหาคำว่า “การตรวจสอบสถานะการแจ้งการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล”
- เลือกประเภทบริการ: ผู้ใช้งานสามารถเลือกบริการที่ต้องการได้ เช่น
- สำหรับประชาชนทั่วไป: เลือก ‘ตรวจสอบสถานะการแจ้งการประกอบธุรกิจ’ เพื่อค้นหาและดูข้อมูลแพลตฟอร์ม
- สำหรับผู้ประกอบธุรกิจ: เลือก ‘ดาวน์โหลดใบรับแจ้งการประกอบธุรกิจ’ เพื่อรับเอกสารยืนยัน
ความร่วมมือระหว่าง ETDA และ DGA ในครั้งนี้ ถือเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความพยายามของภาครัฐในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เป็นเครื่องมือสร้างความปลอดภัยและความเชื่อมั่น ซึ่งจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยผลักดันให้เศรษฐกิจดิจิทัลของไทยเติบโตต่อไปได้อย่างยั่งยืนบนรากฐานของความไว้วางใจ
#ETDA #แอปทางรัฐ #กฎหมายDPS #ตรวจสอบแพลตฟอร์ม #ภัยออนไลน์ #เศรษฐกิจดิจิทัล #ธุรกรรมออนไลน์ #คุ้มครองผู้บริโภค #DGA #มั่นใจก่อนใช้
