วิกฤตคุณธรรม! ดัชนีสุจริต ไทยร่วง แนะรัฐใช้ “คลังข้อมูล” พลิกฟื้น

ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) สั่นสะเทือนวงการเศรษฐกิจและสังคม เผยผลสำรวจ “ดัชนีชี้วัดคุณธรรม” ประจำปี 2568 พบ “ดัชนีสุจริต” และ “ความพอเพียง” ของคนไทยอยู่ในระดับน่าเป็นห่วงและมีแนวโน้มลดลงต่อเนื่อง ส่งสัญญาณเตือนภัยต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและความเชื่อมั่นของนักลงทุน ชี้ทางออกเร่งด่วน แนะรัฐบาลใช้ “คลังข้อมูลดิจิทัลคุณธรรม (Moral Data Center)” นวัตกรรมวัดผลได้แห่งแรกของโลก เป็นเข็มทิศกำหนดนโยบายสังคมคู่ขนานเศรษฐกิจ มั่นใจเป็นเครื่องมือสำคัญในการกอบกู้วิกฤตและขับเคลื่อนประเทศสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

ท่ามกลางความท้าทายทางเศรษฐกิจที่รายล้อมประเทศไทยในปัจจุบัน ปัจจัยที่อาจถูกมองข้ามแต่กลับส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อรากฐานของประเทศ นั่นคือ “คุณธรรม” และ “ความสุจริต” ของคนในชาติ ล่าสุด ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) ได้เปิดเผยผลการสำรวจที่น่าจับตามอง ซึ่งอาจเป็นทั้งสัญญาณเตือนและโอกาสครั้งสำคัญสำหรับภาคธุรกิจและผู้กำหนดนโยบายของไทย

“ดัชนีสุจริต” สัญญาณอันตรายต่อระบบเศรษฐกิจ

ศูนย์คุณธรรมได้เปิดเผยผลสำรวจ “ดัชนีชี้วัดคุณธรรม (Moral Behavior Index: MBI)” ประจำปี 2568 ซึ่งเป็นการสำรวจเชิงยุทธศาสตร์ครอบคลุมคุณธรรม 5 ด้านสำคัญ ได้แก่ พอเพียง, วินัยรับผิดชอบ, สุจริต, จิตสาธารณะ, และความกตัญญู โดยทำการสำรวจในกลุ่มคนไทย 3 ช่วงวัย ตั้งแต่ 13 ปีขึ้นไปทั่วประเทศ

ผลลัพธ์ที่ออกมาสร้างความกังวลไม่น้อย แม้ภาพรวมคุณธรรมทั้ง 5 ด้านจะอยู่ในระดับ “พอใช้” แต่เมื่อเจาะลึกลงไปในรายด้าน พบว่า “ด้านสุจริต” และ “ด้านพอเพียง” กลับอยู่ในระดับ “น้อย” และที่น่าเป็นห่วงยิ่งกว่าคือ มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องเมื่อเทียบกับปีฐาน พ.ศ. 2565

สำหรับนักธุรกิจและนักลงทุน ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของศีลธรรม แต่เป็นดัชนีชี้วัดความเสี่ยง (Risk Indicator) ที่สำคัญยิ่งยวด เพราะความสุจริตที่ถดถอยในสังคมมีความสัมพันธ์โดยตรงกับปัญหาคอร์รัปชัน การขาดธรรมาภิบาลในองค์กร ต้นทุนแฝงในการดำเนินธุรกิจ และที่สำคัญที่สุดคือการบั่นทอนความเชื่อมั่นของนักลงทุนทั้งในและต่างประเทศ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจลงทุนและขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางข่าวร้ายยังมีข่าวดี เมื่อผลสำรวจ “ทุนชีวิต (Life Assets)” ซึ่งสะท้อนถึงพลังบวกและจิตสำนึกร่วมกันของคนไทย ยังคงอยู่ในระดับ “ดี” แสดงให้เห็นว่าสังคมไทยยังมีรากฐานทางสังคมที่แข็งแกร่งและมีศักยภาพพร้อมที่จะฟื้นตัว หากมีกลไกและนโยบายที่ถูกต้องเข้ามาสนับสนุน

ทางออกเชิงนวัตกรรม: “Moral Data Center” ขุมทรัพย์ข้อมูลพลิกประเทศ

รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม ได้ให้ทรรศนะว่า ศูนย์คุณธรรมไม่ได้มีหน้าที่เพียงสะท้อนปัญหา แต่ยังมุ่งสร้างสรรค์ทางออกที่เป็นรูปธรรม โดยได้นำเสนอ “Moral Data Center (MDC)” หรือศูนย์ข้อมูลดิจิทัลคุณธรรม ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มที่รวบรวม จัดเก็บ และเชื่อมโยงข้อมูลมหาศาลที่เกี่ยวข้องกับคุณธรรมในทุกมิติ ตั้งแต่ระดับบุคคล ชุมชน ไปจนถึงองค์กรทั่วประเทศ

“เรามั่นใจว่านี่คือ ‘นวัตกรรมด้านคุณธรรมที่วัดผลได้ สัมผัสได้ และใช้ได้จริง’ แห่งแรกของโลก” รศ.นพ.สุริยเดว กล่าว

MDC ไม่ได้เป็นเพียงที่เก็บข้อมูล แต่ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นเครื่องมือวิเคราะห์เชิงลึกสำหรับภาครัฐในการกำหนดนโยบายด้านสังคมควบคู่ไปกับนโยบายด้านเศรษฐกิจ โดยสามารถเชื่อมโยงกับระบบข้อมูลเปิดของภาครัฐ (Open Government Data) และศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกลาง (GDX) ได้ ซึ่งหมายความว่า ในอนาคตการวางแผนยุทธศาสตร์ชาติ การจัดสรรงบประมาณ หรือการออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ จะสามารถนำข้อมูลด้านคุณธรรมและความเสี่ยงทางสังคมเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของสมการได้ ทำให้การตัดสินใจมีความแม่นยำและรอบด้านมากขึ้น

สำหรับภาคธุรกิจ การเกิดขึ้นของ MDC หมายถึงการเข้าถึงข้อมูลเชิงลึก (Insight) ที่ไม่เคยมีมาก่อน เพื่อใช้ในการวางแผนกลยุทธ์ด้านทรัพยากรบุคคล การบริหารความเสี่ยงด้านธรรมาภิบาล และการทำโครงการเพื่อสังคม (CSR/ESG) ที่ตรงจุดและสร้างผลกระทบได้จริง

ขับเคลื่อนทุกมิติ: จากนโยบายสู่การปฏิบัติจริง

ศูนย์คุณธรรมไม่ได้หยุดอยู่แค่การสร้างแพลตฟอร์มข้อมูล แต่ยังเดินหน้าสร้างระบบนิเวศคุณธรรมผ่านโครงการรูปธรรมกว่า 10 โครงการในปี 2568 ซึ่งหลายโครงการมีความน่าสนใจและเปิดโอกาสให้ภาคธุรกิจเข้าไปมีส่วนร่วมได้โดยตรง:

• มาตรฐานคุณธรรมองค์กร (Corporate Moral Standards): เป็นโครงการที่ส่งเสริมพฤติกรรมคุณธรรม 5 ด้านในองค์กร สิ่งที่น่าทึ่งคือผลการประเมินผลตอบแทนทางสังคมต่อการลงทุน (SROI) ในปี 2565 พบว่า โครงการนี้สามารถสร้างมูลค่าทางสังคมและเศรษฐกิจได้สูงกว่าเงินลงทุนถึง 70 เท่า ซึ่งเป็นข้อพิสูจน์เชิงประจักษ์ว่า “การลงทุนในคุณธรรม” ให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่ามหาศาล
• Moral Credit: นวัตกรรมสร้างแรงจูงใจเชิงบวกผ่านระบบเครดิตทางสังคม ซึ่งกำลังทดลองนำร่องใน 5 จังหวัด โมเดลนี้สามารถต่อยอดสู่การสร้างสิทธิประโยชน์ร่วมกับภาคเอกชน เพื่อมอบรางวัลให้กับคนดีและองค์กรดีมีพื้นที่ในสังคม
• สมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ: เวทีระดมสมองจาก 6 เครือข่ายหลักของประเทศ เพื่อผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายสู่การปฏิบัติ หนึ่งในข้อเสนอสำคัญคือ “การสร้างระบบเครดิตทางสังคมอย่างจริงจัง” และ “การจัดทำรายงานสถานการณ์คุณธรรมรายจังหวัด” ซึ่งจะกลายเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับธุรกิจที่ต้องการขยายการลงทุนไปยังภูมิภาคต่างๆ
• Moral Hackathon และ Moral Leaders Community (MLC): โครงการที่มุ่งสร้างคนรุ่นใหม่และผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านคุณธรรม เป็นแหล่งรวมบุคลากรคุณภาพที่ภาคธุรกิจสามารถเข้าไปสรรหาและร่วมมือในการพัฒนาโครงการต่างๆ ได้ในอนาคต

ก้าวต่อไป: สู่องค์กรคุณธรรมพลิกโฉม (Moral Reinventing Organization)

สำหรับทิศทางในปี 2569 ศูนย์คุณธรรมตั้งเป้าที่จะยกระดับการทำงานไปอีกขั้นภายใต้แนวคิด “คุณธรรมแบบพลิกโฉมองค์กร (Moral Reinventing Organization)” โดยจะเน้นการบูรณาการระหว่างองค์กรต่อองค์กรอย่างสร้างสรรค์ เพื่อสร้างระบบนิเวศคุณธรรมให้เติบโตอย่างยั่งยืน ตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน องค์กร ไปจนถึงสังคมไทยโดยรวม

รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี กล่าวทิ้งท้ายว่า “การขับเคลื่อนประเทศต้องเดินไปพร้อมกันทั้งเศรษฐกิจและสังคม การมีข้อมูลเชิงประจักษ์ด้านคุณธรรมจะทำให้เราสามารถกำหนดนโยบายที่สมดุลและนำพาประเทศไทยไปสู่การพัฒนาที่มั่นคงและยั่งยืนได้อย่างแท้จริง”

วิกฤตดัชนีความสุจริตที่ลดลงในวันนี้ จึงเป็นทั้งโจทย์ใหญ่และความท้าทายที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกันแก้ไข การใช้ข้อมูลและนวัตกรรมอย่าง “Moral Data Center” ที่ศูนย์คุณธรรมริเริ่มขึ้น อาจเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ช่วยให้ประเทศไทยสามารถเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส และสร้างรากฐานทางเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งบนพื้นฐานของสังคมที่มีคุณธรรมได้อย่างยั่งยืน

#เศรษฐกิจไทย #ศูนย์คุณธรรม #ดัชนีสุจริต #ESG #คลังข้อมูลคุณธรรม #MoralDataCenter #การพัฒนาที่ยั่งยืน #ธุรกิจไทย #ธรรมาภิบาล #SROI