สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA (เอ็ตด้า) เดินหน้ายกระดับความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมออนไลน์ครั้งใหญ่ภายใต้กฎหมาย DPS ปี 2569 เพื่อสร้างมาตรฐานใหม่ให้แก่ระบบเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทย โดยเน้นการสร้างกลไกร่วมกำกับดูแลเพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย ทั้งในส่วนของผู้ประกอบการแพลตฟอร์ม ร้านค้า และผู้บริโภคที่ใช้งานในชีวิตประจำวัน การขยับตัวครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญที่จะทำให้การประกอบธุรกิจบนแพลตฟอร์มดิจิทัลไม่ใช่เพียงแค่การซื้อขาย แต่เป็นการสร้างระบบนิเวศที่มีความมั่นคงปลอดภัยสูงสุด
ดร.ชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการ ETDA พร้อมคณะผู้บริหาร ได้ร่วมกันเปิดเผยทิศทางการดำเนินงานที่มุ่งเน้นการเปลี่ยนผ่านจากการเป็นเพียงผู้กำหนดกฎเกณฑ์ สู่การสร้าง “กติกาที่ใช้งานได้จริง” ผ่านความร่วมมือกับทุกภาคส่วน โดยในปี 2569 นี้ ETDA ได้กำหนดเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ครอบคลุม 3 มิติหลัก ได้แก่ การยกระดับมาตรฐานสินค้าและบริการ การส่งเสริมการแข่งขันที่เป็นธรรม และการป้องกันภัยจากการฉ้อโกงออนไลน์ที่กำลังเป็นปัญหาใหญ่ในสังคมปัจจุบัน การบูรณาการการทำงานร่วมกับหน่วยงานกำกับดูแลอื่นๆ จะช่วยให้การบังคับใช้กฎหมาย DPS เกิดผลสัมฤทธิ์ในทางปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม
ความเคลื่อนไหวในครั้งนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่กลุ่มธุรกิจตลาดออนไลน์เท่านั้น แต่ยังขยายขอบเขตไปถึงบริการแพลตฟอร์มที่หลากหลายมากขึ้นเพื่อให้สอดรับกับพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป ไม่ว่าจะเป็นกลุ่ม Ride Sharing ที่เตรียมความพร้อมในการจัดระเบียบครั้งใหญ่ หรือแม้แต่การจับตาแพลตฟอร์ม Social Commerce และ Space Sharing ที่กำลังอยู่ในกระบวนการพิจารณามาตรการที่เหมาะสม ทั้งหมดนี้สะท้อนถึงความพยายามของภาครัฐในการอุดรอยรั่วและยกระดับมาตรฐานดิจิทัลไทยให้ทัดเทียมสากล
มาตรการคุมเข้ม 21 แพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่และระบบคัดกรองสินค้าไร้มาตรฐาน
การยกระดับมาตรฐานสินค้าบนแพลตฟอร์มดิจิทัลเริ่มต้นขึ้นอย่างจริงจังเมื่อประกาศเรื่องการดำเนินการอื่นสำหรับแพลตฟอร์ม Online Marketplace มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา ส่งผลให้แพลตฟอร์มขนาดใหญ่จำนวน 21 รายต้องมีหน้าที่หลักในการตรวจสอบสินค้าและร้านค้าอย่างเข้มงวด โดยต้องดำเนินการระงับหรือนำสินค้าที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานออกจากระบบทันที ตามหลักการที่เรียกว่า Notice and Take Down ซึ่งเป็นมาตรการเชิงรุกที่ช่วยป้องกันไม่ให้สินค้าผิดกฎหมายหรือสินค้าด้อยคุณภาพหลุดลอดไปถึงมือผู้บริโภคได้ง่ายเหมือนในอดีต
ในการดำเนินงานดังกล่าว ETDAได้ร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับหน่วยงานกำกับดูแลเฉพาะทางอย่างสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) เพื่อจัดทำคู่มือและซักซ้อมกระบวนการตรวจสอบให้มีความแม่นยำและรวดเร็ว โดยมีการพิจารณาถึงข้อจำกัดของผู้ประกอบการที่มีจำนวนสินค้าในระบบมหาศาล กระบวนการนี้จึงเป็นการทำงานเชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานรัฐและเอกชน เพื่อมอนิเตอร์แนวโน้มของเคสต่างๆ อย่างต่อเนื่อง และเตรียมที่จะขยายผลไปยังแพลตฟอร์มประเภท Social Commerce ในระยะต่อไป
นอกจากกลุ่มสินค้าทั่วไปแล้ว ETDAยังให้ความสำคัญกับสินค้าที่มีความเสี่ยงสูงบนตลาดออนไลน์ เช่น อาวุธปืน เครื่องส่งสัญญาณ sim box และบุหรี่ไฟฟ้า โดยกำลังเร่งผลักดันกรอบการกำกับดูแลตนเองหรือ Self-regulation ร่วมกับแพลตฟอร์มและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำร่วมกันนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งและรวดเร็วในการจัดการปัญหา ขณะเดียวกันในส่วนของ Space Sharing หรือแพลตฟอร์มเช่าที่พักระยะสั้น ก็กำลังอยู่ระหว่างการศึกษาหลักการกำกับดูแลที่เหมาะสม เพื่อให้ครอบคลุมทั้งมิติความปลอดภัย กฎหมายการใช้สถานที่ และผลกระทบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในวงกว้าง
จัดระเบียบ Ride Sharing และความโปร่งใสของค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม
ในส่วนของแพลตฟอร์มรับส่งผู้โดยสารหรือ Ride Sharing ทางETDA ได้ก้าวเข้ามาเป็นตัวกลางสำคัญในการอำนวยความสะดวกให้ผู้ขับขี่หรือไรเดอร์สามารถเข้าสู่ระบบได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ผ่านการพัฒนาระบบ Driver Verify เพื่อช่วยในการออกใบรับรองประกอบการขึ้นทะเบียน รย.17/18 กับกรมการขนส่งทางบก (ขบ.) มาตรการนี้ช่วยลดขั้นตอนความยุ่งยากของเอกสารและทำให้ข้อมูลของผู้ขับขี่มีความน่าเชื่อถือ โดยตั้งเป้าหมายให้มีผลบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่วันที่ 31 มีนาคม 2569 เป็นต้นไป เพื่อให้มั่นใจว่าทั้งคนขับและรถยนต์ที่ให้บริการมีมาตรฐานความปลอดภัยเพียงพอ
สำหรับการแก้ปัญหาอุปสรรคเชิงโครงสร้างที่ส่งผลกระทบต่อผู้ให้บริการและผู้ใช้บริการ ETDAได้เปิดเวทีหารือร่วมกับหลายหน่วยงาน อาทิ กรมการขนส่งทางบก คปภ. และธนาคารแห่งประเทศไทย ประเด็นสำคัญที่มีการพูดคุยกันครอบคลุมตั้งแต่เรื่องของค่าเบี้ยประกันภัยรถสาธารณะ ข้อกำหนดเรื่องขนาดซีซีของรถยนต์ที่ใช้รับจ้าง ค่าธรรมเนียมต่างๆ ไปจนถึงเงื่อนไขการเปลี่ยนสัญญาของบริษัทลีสซิ่ง ความพยายามในส่วนนี้มุ่งหวังที่จะลดภาระต้นทุนให้แก่ผู้ขับขี่ ขณะเดียวกันก็ต้องสร้างความเป็นธรรมให้แก่แพลตฟอร์ม เพื่อให้ธุรกิจสามารถดำเนินไปได้อย่างยั่งยืนและมีมาตรฐานเดียวกันทั้งระบบ
อีกหนึ่งมิติที่ส่งผลกระทบต่อผู้ค้าออนไลน์โดยตรงคือเรื่องของค่าธรรมเนียมและการแข่งขันที่เสรี ETDAอยู่ระหว่างการศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับความเหมาะสมของค่าธรรมเนียมบนแพลตฟอร์ม e-Commerce เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและสร้างความเป็นธรรมในการทำธุรกิจ โดยผลการศึกษาและแนวปฏิบัติดังกล่าวจะถูกเสนอต่อคณะกรรมการร่วมภายใต้กฎหมาย DPS ต่อไป ทั้งนี้ ในส่วนของบริการขนส่งหรือ Logistics ETDAได้ประสานงานร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (สำนักงาน กขค.) และมีความเห็นพ้องให้ใช้กฎหมายการแข่งขันทางการค้าเป็นกลไกหลักในการกำกับดูแล เพื่อหลีกเลี่ยงความซ้ำซ้อนและเพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายมีความเฉียบขาดสูงสุดในมิติของการแข่งขันที่เสรี
ปราบโกงออนไลน์ด้วยมาตรการป้องกันบัญชีม้าและแคมเปญสร้างความเชื่อมั่น
ปัญหาอาชญากรรมทางเทคโนโลยีและการฉ้อโกงออนไลน์เป็นสิ่งที่ETDA ให้ความสำคัญสูงสุดในมาตรการเชิงป้องกัน โดยมีการจัดทำ (ร่าง) ประกาศ คธอ. ว่าด้วยมาตรการเพื่อป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสำหรับผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งสอดคล้องกับพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (พ.ร.ก. บัญชีม้า) มาตรการนี้เน้นย้ำเรื่องการยืนยันตัวตนของผู้ขายและผู้ลงโฆษณาบนสื่อสังคมออนไลน์ โดยใช้แนวทางตามระดับความเสี่ยง (Risk-based Approach) เพื่อให้สามารถสกัดกั้นมิจฉาชีพได้ตั้งแต่ต้นทางและไม่สร้างภาระให้แก่ผู้ใช้งานทั่วไปจนเกินไป
เป้าหมายสำคัญของETDA คือการผลักดันให้แพลตฟอร์มดิจิทัลทำหน้าที่เป็น “หน้าด่าน” ในการคัดกรองความปลอดภัย เมื่อแพลตฟอร์มมีระบบการตรวจสอบที่รัดกุม ความมั่นใจของผู้บริโภคในการทำธุรกรรมก็จะเพิ่มมากขึ้น การสร้างสภาพแวดล้อมดิจิทัลที่ปลอดภัยและโปร่งใสถือเป็นหัวใจหลักที่จะช่วยลดปัญหาการถูกหลอกลวงที่สร้างความเสียหายเป็นมูลค่ามหาศาลต่อเศรษฐกิจ ETDAเชื่อมั่นว่าหากทุกแพลตฟอร์มมีการยืนยันตัวตนที่ชัดเจนและมีระบบตรวจสอบโฆษณาที่โปร่งใส จะเป็นการตัดวงจรอาชญากรรมทางออนไลน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เพื่อเป็นการกระตุ้นการรับรู้และสร้างการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ETDAได้เปิดตัวแคมเปญ “DPS Trust Every Click” ต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 เพื่อสื่อสารว่าบริการดิจิทัลที่เชื่อมั่นได้นั้นเริ่มต้นจากความร่วมมือของทุกคน แคมเปญนี้จะเป็นพื้นที่ในการแลกเปลี่ยนข้อมูลและร่วมกันออกแบบแนวทางการกำกับดูแลแพลตฟอร์มให้เหมาะสมกับบริบทของสังคมไทย ผู้ที่สนใจสามารถติดตามความเคลื่อนไหวและข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการกำกับดูแลธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลได้ผ่านทางเพจเฟซบุ๊กETDA Thailand ซึ่งจะเป็นช่องทางหลักในการสื่อสารเพื่อสร้างความเท่าทันในโลกดิจิทัลให้แก่ประชาชน
#ETDA, #กฎหมายDPS, #ช้อปปิ้งออนไลน์, #RideSharing, #ปราบโกงออนไลน์, #เศรษฐกิจดิจิทัล, #คุ้มครองผู้บริโภค
