สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เดินหน้ายกระดับระบบนิเวศปัญญาประดิษฐ์ไทย ภายใต้แนวคิด ‘Driving Trust AI Governance’ เพื่อสร้างความปลอดภัย ความโปร่งใส และความเชื่อมั่นที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล พร้อมทั้งเตรียมขับเคลื่อนศูนย์ AI Governance Practice Center (AIGPC) เพื่อยกระดับบทบาทของประเทศไทยให้กลายเป็นศูนย์กลางการกำกับดูแลและการประยุกต์ใช้ AI ในระดับภูมิภาคอย่างยั่งยืน
สรุปประเด็นหลักที่สำคัญ (Key Highlights)
-
การวางรากฐานขับเคลื่อน AI Governance: ETDA มุ่งสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่น่าเชื่อถือด้วย AI Governance Guideline & Toolkits รวม 12 ชุด และเร่งพัฒนาเครื่องมือใหม่ เช่น AI Ethical Impact Assessment Playbook เพื่อจัดการความเสี่ยงด้านจริยธรรม.
-
กิจกรรมทดสอบ AI Red Teaming ครั้งแรกของไทย: จัดการแข่งขันความปลอดภัยระบบปัญญาประดิษฐ์ร่วมกับ Thai Bank CERT และ NECTEC เพื่อค้นหาจุดบกพร่องและสร้างแนวปฏิบัติที่รับผิดชอบในภาคการเงิน.
-
เดินหน้ายกระดับศักยภาพบุคลากรและประชาชน: ตั้งเป้าสร้างบุคลากรภาครัฐ ภาคการศึกษา ชุมชน และ SMEs ทั่วประเทศ รวมถึงพัฒนาทักษะ AI Literacy ให้กับประชาชนกว่า 60,000 คนภายในปี 2569.
-
จัดงานยิ่งใหญ่ระดับนานาชาติ AI Governance Week 2026: เวทีระดับสากลภายใต้แนวคิด “Connecting the Right Dots” เพื่อขับเคลื่อนหลักการ AI จากระดับนโยบายสู่การปฏิบัติจริงในระหว่างวันที่ 29 มิถุนายน – 3 กรกฎาคม 2569.
ที่มาและความสำคัญในการขับเคลื่อน AI Governance
การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของปัญญาประดิษฐ์ทำให้นวัตกรรมนี้กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักของเศรษฐกิจดิจิทัลตามแผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ พ.ศ. 2565–2570 การผลักดันให้ AI เป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มผลิตผล (Productivity) และขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศ จำเป็นต้องควบคู่ไปกับการควบคุมดูแลความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพ ETDA จึงมุ่งเน้นการบูรณาการหลักธรรมาภิบาลเพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้ใช้งานและผู้ประกอบการ.
จากการสำรวจดัชนีการประเมินการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ในระดับสากลหรือ AI Governance International Evaluation Index พบว่าประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 25 จาก 40 ประเทศที่มีความเคลื่อนไหวโดดเด่น ผลลัพธ์นี้สะท้อนว่าไทยมีนโยบายและยุทธศาสตร์ที่ตื่นตัวอย่างชัดเจน แต่ยังมีช่องว่าง (Gap) ในการพัฒนาด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) การสร้างบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ (AI Talent) รวมถึงการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่ภาครัฐต้องเร่งสนับสนุนเพิ่มเติม.
ด้วยเหตุนี้ ศูนย์ AI Governance Center (AIGC) โดย ETDA จึงกำหนดทิศทางเชิงรุกภายใต้แนวคิด ‘Driving Trust AI Governance’ โดยมุ่งเน้นการปฏิรูปโครงสร้างการทำงานในสองมิติหลัก คือ การวางกรอบมาตรฐานและการทดสอบระบบในมิติแรก ควบคู่ไปกับการส่งเสริมความรู้และเครื่องมือต่าง ๆ สู่การใช้งานจริงในภาคส่วนสำคัญในมิติที่สอง.
มิติที่ 1: การวางรากฐานและระบบทดสอบความปลอดภัย AI Governance Testing
ETDA ได้ศึกษาวิจัยและพัฒนาคู่มือและเครื่องมือสำหรับการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลของ UNESCO และปรับให้เข้ากับบริบทของประเทศไทย ปัจจุบันมีคู่มือแนวทาง AI Governance Guideline & Toolkits พร้อมใช้งานแล้ว 12 ชุด และกำลังเร่งพัฒนาเครื่องมือสำคัญเพิ่มเติมในปีนี้ ได้แก่ AI Ethical Impact Assessment Playbook และ AI Value Creation เพื่อช่วยให้องค์กรต่าง ๆ ประเมินความเสี่ยงด้านจริยธรรมได้อย่างรอบด้าน.
นอกจากการกำหนดแนวทางแล้ว ไทยยังได้ริเริ่มมาตรการความปลอดภัยเชิงรุกเป็นครั้งแรกผ่านกิจกรรม “AI Red Teaming Challenge 2026” ซึ่งเป็นการจำลองสถานการณ์เพื่อโจมตีและเจาะระบบปัญญาประดิษฐ์ กิจกรรมนี้จัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือระหว่างศูนย์ AIGC, Thai Bank CERT และ NECTEC เพื่อค้นหาอคติ (Bias) จุดอ่อน และช่องข้อบกพร่องด้านความปลอดภัยก่อนที่จะมีการนำนวัตกรรม AI ไปใช้งานจริงในเชิงพาณิชย์.
การทดสอบความปลอดภัยผ่านเวที Red Teaming ในภาคการเงินครั้งนี้ มีทีมเข้าร่วมแข่งขันกว่า 29 ทีมจากสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิก ผลลัพธ์และข้อบกพร่องที่ค้นพบจากการแข่งขันจะถูกนำมาวิเคราะห์เพื่อจัดทำเป็นข้อเสนอแนะ (Recommendation) และแนวปฏิบัติด้าน Responsible AI เพื่อปกป้องผลประโยชน์และดูแลความปลอดภัยในข้อมูลของประชาชนผู้รับบริการทางอ้อม.
มิติที่ 2: การกระจายองค์ความรู้และการประยุกต์ใช้ในทุกภาคส่วน
ในมิติของการนำเครื่องมือไปใช้งานจริง ETDA มุ่งสร้างความตระหนักรู้และเสริมศักยภาพบุคลากรในหน่วยงานภาครัฐผ่านหลักสูตร AI Governance for Government (AI Gov4Govt) ครอบคลุมทั้ง 20 กระทรวง พร้อมพัฒนาหลักสูตรเชิงลึก AI Change Agent Program (AICA) และโปรแกรม Train the Trainer โดยตั้งเป้าสร้างเครือข่ายวิทยากรตัวคูณไม่น้อยกว่า 80 คน เพื่อขยายผลสู่บุคลากรภาครัฐกว่า 3,000 คนภายในปี 2570.
สำหรับภาคการศึกษา ETDA ร่วมมือกับ สสวท., สพฐ., และ UNICEF พัฒนาหลักสูตร AI & Digital Ethics for Educators เพื่อสร้างครูแกนนำด้านจริยธรรมดิจิทัลจาก 100 โรงเรียนทั่วประเทศ พร้อมตั้งเป้าหมายเพิ่มเครือข่ายครูวิทยากรให้มากกว่า 1,000 คน เพื่อนำความรู้เรื่อง AI Awareness และจริยธรรมไปบูรณาการในการเรียนการสอนและกระจายความรู้สู่นักเรียนมากกว่า 5,000 คน.
ในกลุ่มผู้ประกอบการและภาคประชาชน ได้มีการลงพื้นที่เพิ่มทักษะ (Upskill) ผ่านโครงการ SMEs Growth ด้วยหลักสูตร Generative AI for SMEs Transformation และ AI Marketing ใน 4 ภูมิภาค ขณะเดียวกันยังได้ประยุกต์เข้ากับหลักสูตร ETDA Digital Citizen (EDC Plus) เพื่อสร้างเครือข่าย EDC Trainer จำนวน 2,000 คน ครอบคลุม 400 อำเภอ ตั้งเป้าเพิ่มทักษะ AI Literacy ให้ประชาชนไม่น้อยกว่า 60,000 คนภายในปี 2569.
“อนาคตของ AI ไม่ได้เกิดจากการมีจุดที่ดีที่สุด แต่เกิดจากการ ‘Connecting the Right Dots’ หรือการเลือกเชื่อมโยงสิ่งที่ถูกต้อง ในเวลาที่เหมาะสม และด้วยวิธีการที่เหมาะสม เพื่อให้ AI ถูกนำไปใช้อย่างมีความรับผิดชอบ ปลอดภัย และสร้างประโยชน์ต่อสังคมอย่างแท้จริง” — นางสาวรจนา ล้ำเลิศ > ที่ปรึกษา ETDA และหัวหน้าศูนย์ AI Governance Center (AIGC)
การยกระดับสู่ศูนย์กลางภูมิภาคและงาน AI Governance Week 2026
เป้าหมายสูงสุดของการวางรากฐานธรรมาภิบาลในครั้งนี้ คือการเตรียมความพร้อมจัดตั้งศูนย์ AI Governance Practice Center (AIGPC) ซึ่งจะทำหน้าที่เปลี่ยนผ่านหลักการสากลไปสู่แนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม โดยปัจจุบัน ETDA อยู่ในกระบวนการผลักดันศูนย์นี้เข้าสู่การพิจารณารับรองเป็นศูนย์ประเภทที่ 2 ภายใต้การอุปถัมภ์ของ UNESCO (UNESCO Category 2 Centre: C2C) เพื่อก้าวสู่การเป็น Regional Hub ของอาเซียนอย่างแท้จริง.
เพื่อเป็นการแสดงความพร้อมและจุดยืนในระดับนานาชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พร้อมด้วย ETDA และเครือข่ายพันธมิตร จึงได้เตรียมจัดงาน “AI Governance Week 2026” (AIGW 2026) ขึ้นต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 ระหว่างวันที่ 29 มิถุนายน – 3 กรกฎาคม 2569 ภายใต้แนวคิดหลัก “Connecting the Right Dots: From Global AI Principles to Real-World Practice”.
งานระดับสากลในครั้งนี้จะรวบรวมผู้นำนโยบาย ผู้เชี่ยวชาญ และองค์กรเทคโนโลยีชั้นนำจากนานาประเทศมาร่วมแลกเปลี่ยน โดยมีไฮไลต์สำคัญประกอบด้วย การประชุมใหญ่ AIGPC Annual Conference, การเปิดตัวคู่มือ Thailand AI Ethical Impact Assessment Playbook รวมถึงเวทีแลกเปลี่ยนทักษะ AI Literacy และ Use Case สำคัญในกระบวนการยุติธรรมที่พัฒนาร่วมกับสำนักงานศาลปกครอง.
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจและการวิเคราะห์ทิศทางในอนาคต
การขับเคลื่อน AI Governance ของ ETDA ไม่เพียงแต่เป็นการกำหนดมาตรฐานควบคุมความเสี่ยงทางเทคโนโลยีเท่านั้น แต่เป็นกลยุทธ์เชิงเศรษฐกิจที่ช่วยสร้างขีดความสามารถการแข่งขันที่ยั่งยืน ความเชื่อมั่นในระบบไอทีและปัญญาประดิษฐ์ (Trustworthy AI) จะเป็นปัจจัยเร่งสำคัญในการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศและการขยายตัวของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีในประเทศไทย.
นอกจากนี้ การเสริมสร้างศักยภาพให้แก่ SMEs และการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยีในระดับชุมชน จะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการทำกำไรและเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการทำงานในภาคธุรกิจท้องถิ่น การวางแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนยังช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมายและผลกระทบเชิงจริยธรรมที่อาจสร้างความเสียหายต่อภาพรวมทางเศรษฐกิจได้.
ความท้าทายต่อไปของประเทศไทยคือกระบวนการบังคับใช้คู่มือและเครื่องมือต่าง ๆ ให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรมในทุกภาคส่วนอย่างต่อเนื่อง การเปลี่ยนผ่านจากศูนย์ local สู่การเป็น Regional Hub ของภูมิภาคภายใต้กรอบของ UNESCO จะเป็นบททดสอบสำคัญในการแสดงความเป็นผู้นำด้านดิจิทัลและการประสานความร่วมมือระหว่างประเทศของไทยในอนาคต.
#ETDA #AIGovernance #DrivingTrustAIGovernance #AIGPC #AIGovernanceWeek2026 #AILiteracy #AIRedTeamingChallenge #เศรษฐกิจดิจิทัล
