ท่ามกลางบรรยากาศการดำเนินชีวิตและการขับเคลื่อนเศรษฐกิจในเมืองหลวงที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบ เหตุการณ์ไม่คาดฝันได้สร้างความตื่นตระหนกให้กับประชาชนและภาคธุรกิจอีกครั้ง เมื่อเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 5.3 บริเวณชายฝั่งตอนใต้ของประเทศเมียนมา ซึ่งมีจุดศูนย์กลางอยู่ใกล้กับเมืองย่างกุ้ง จนส่งผลกระทบให้เกิดแรงสั่นสะเทือนข้ามพรมแดนมาถึงกรุงเทพมหานคร การเกิดแผ่นดินไหวในครั้งนี้ได้สร้างความกังวลใจให้กับผู้ที่อยู่อาศัยและกลุ่มคนทำงานที่กำลังปฏิบัติหน้าที่อยู่ภายในอาคารสำนักงานระฟ้าทั่วทั้งพื้นที่เศรษฐกิจหลักของเมืองหลวงในทันที
ปรากฏการณ์แรงสั่นสะเทือนที่ข้ามพรมแดนมาในครั้งนี้ ไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องราวของภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นในประเทศเพื่อนบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นกระแสที่ท้าทายความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจและกระตุ้นให้สังคมไทยต้องหันมาตระหนักถึงความมั่นคงของโครงสร้างพื้นฐาน แม้ว่าจุดกำเนิดของ แผ่นดินไหว จะอยู่ห่างไกลออกไป แต่ด้วยสภาพภูมิประเทศและลักษณะทางธรณีวิทยาเฉพาะตัวของพื้นที่ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่าง ทำให้ประชาชนจำนวนมากในอาคารสูงสามารถสัมผัสได้ถึงการไกวตัวของโครงสร้างอย่างชัดเจน จนเกิดเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์และตั้งคำถามถึงมาตรฐานความปลอดภัยของที่อยู่อาศัยและอาคารพาณิชย์ในยุคปัจจุบัน
เพื่อเป็นการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องและลดความตื่นตระหนกของสาธารณชนผ่านมุมมองทางวิชาการที่เชื่อถือได้ ผู้เชี่ยวชาญระดับแนวหน้าของประเทศในด้านวิศวกรรมจึงได้ออกมาชี้แจงถึงสาเหตุและกลไกของปรากฏการณ์ดังกล่าวอย่างเร่งด่วน การวิเคราะห์อย่างละเอียดจากผู้ทรงคุณวุฒิไม่เพียงแต่ช่วยไขข้อข้องใจถึงที่มาที่ไปของแรงสั่นสะเทือนที่ส่งตรงถึงศูนย์กลางเศรษฐกิจไทย แต่ยังเป็นการประเมินความเสี่ยงเชิงโครงสร้างเพื่อเตรียมความพร้อมรับมือกับสถานการณ์ของภาคอสังหาริมทรัพย์ได้อย่างทันท่วงที
ในการประเมินสถานการณ์ทางธรณีวิทยาและผลกระทบเชิงโครงสร้าง ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้อธิบายว่าลักษณะการเกิด แผ่นดินไหว ดังกล่าวสามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเด็นหลักที่สำคัญสำหรับการทำความเข้าใจ ประการแรก เหตุการณ์ครั้งนี้ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มที่เป็นแผ่นดินไหวระดับกลาง เนื่องจากมีขนาดความรุนแรงอยู่ที่ 5.3 ซึ่งถือเป็นระดับที่ไม่เกิน 6 ตามเกณฑ์การวัดแผ่นดินไหว ข้อมูลนี้ช่วยยืนยันในเบื้องต้นได้ว่าพลังงานที่ปลดปล่อยออกมานั้นยังไม่ถึงขั้นที่จะก่อให้เกิดวิกฤตการณ์พังทลายของโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ในทันที
สำหรับประการที่สอง ศ.ดร.อมร ได้ทำการวิเคราะห์เชิงลึกถึงจุดกำเนิดใต้พื้นโลก โดยระบุว่าเหตุการณ์นี้จัดเป็นแผ่นดินไหวระดับตื้น เนื่องจากเกิดขึ้นที่ระดับความลึกประมาณ 10 กิโลเมตรจากพื้นผิวโลก ซึ่งยังไม่ถึงระดับความลึก 60 กิโลเมตรใต้พื้นดิน ในประการที่สาม เมื่อพิจารณาจากบริบทของผลกระทบต่อประเทศไทย ปรากฏการณ์นี้จัดว่าเป็นแผ่นดินไหวระยะไกล เนื่องจากมีระยะห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 530 กิโลเมตร ซึ่งระยะทางที่ห่างไกลระดับนี้เป็นปัจจัยทางธรรมชาติที่ช่วยลดทอนพลังงานความเสียหายก่อนที่คลื่นสั่นสะเทือนจะเดินทางมาถึงเขตเศรษฐกิจของไทย
อย่างไรก็ตาม ประการที่สี่ถือเป็นหัวใจสำคัญที่นักลงทุนและนักพัฒนาเมืองไม่ควรมองข้าม นั่นคือข้อเท็จจริงที่ว่าแผ่นดินไหวดังกล่าวอยู่ในแนวรอยเลื่อนสะกาย ซึ่งเป็นรอยเลื่อนที่มีพลังมาก (Active Fault) การขยับตัวของรอยเลื่อนที่มีความทรงพลังในระดับภูมิภาคนี้ สะท้อนให้เห็นถึงพลวัตของแผ่นเปลือกโลกที่ยังคงมีการสะสมพลังงานอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นข้อมูลปฐมภูมิที่สำคัญยิ่งสำหรับการวางแผนยุทธศาสตร์การก่อสร้างและการประเมินความเสี่ยงทางด้านการประกันภัยวินาศภัยของประเทศไทยในระยะยาว
เจาะลึก รอยเลื่อนสะกาย และ ภัยเงียบ ของ ชั้นดินอ่อน กรุงเทพมหานคร
เมื่อเชื่อมโยงข้อมูลทางธรณีวิทยาเข้ากับสภาพแวดล้อมของเมืองหลวง ศ.ดร.อมร ได้อธิบายถึงสาเหตุที่ผู้คนตื่นตระหนกไว้อย่างชัดเจน โดยระบุว่า “แผ่นดินไหวดังกล่าว อาจทำให้อาคารสูงในกรุงเทพมหานครสั่นไหวได้ เป็นเรื่องปกติ เนื่องจาก กรุงเทพมหานครตั้งอยู่บนชั้นดินอ่อน ซึ่งดินอ่อนสามารถขยายคลื่นได้หลายเท่า” การอธิบายเชิงกายภาพนี้ช่วยไขความกระจ่างให้แก่ประชาชนได้ว่า ทำไมคลื่นแผ่นดินไหวที่เดินทางมาไกลกว่า 500 กิโลเมตร จึงยังคงมีอานุภาพเพียงพอที่จะทำให้ผู้ที่อยู่อาศัยในอาคารสูงรับรู้ถึงการสั่นสะเทือนได้อย่างชัดเจน เนื่องจากชั้นดินอ่อนที่รองรับมหานครแห่งนี้มีคุณสมบัติที่ขยายจังหวะการสั่นไหวให้ทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อเดินทางเข้าสู่ฐานรากของตัวอาคาร
แม้ว่าความรู้สึกของการสั่นไหวบนตึกระฟ้าจะสร้างความหวาดกลัวให้กับผู้ที่เผชิญเหตุการณ์ แต่ในมุมมองของความมั่นคงทางวิศวกรรมนั้นถือว่ายังอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถรับมือได้ ศ.ดร.อมร ได้ย้ำเตือนด้วยข้อมูลทางวิศวกรรมว่า เนื่องจากขนาดของแผ่นดินไหวที่เป็นแผ่นดินไหวระดับกลาง และระยะห่างค่อนข้างมาก จะไม่ส่งผลกระทบต่อโครงสร้างอาคาร ดังนั้น ข่าวลือหรือความกังวลเกี่ยวกับการร้าวหรือการทรุดตัวของอาคารพาณิชย์จากเหตุการณ์เฉพาะในครั้งนี้ จึงได้รับการยืนยันว่าไม่ส่งผลกระทบเชิงลบต่อโครงสร้างหลัก ซึ่งช่วยรักษาเสถียรภาพความเชื่อมั่นของภาคธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ไว้ได้
กระนั้นก็ตาม การรอดพ้นจากผลกระทบหนักในวันนี้ไม่ได้เป็นเครื่องการันตีถึงความปลอดภัยสัมบูรณ์ในวันข้างหน้า สถานการณ์ปัจจุบันยังคงต้องติดตามการเกิดแผ่นดินไหวต่อไปอย่างใกล้ชิด เนื่องจากรอยเลื่อนสะกายเป็นรอยเลื่อนที่มีความยาวมหาศาลถึง 1,200-1,400 กิโลเมตร ขนาดและความยาวของรอยเลื่อนนี้เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้นักธรณีวิทยาต้องเฝ้าระวังอย่างเข้มงวด การตระหนักรู้ถึงภัยคุกคามระยะยาวนี้จึงเป็นวาระสำคัญที่ทุกภาคส่วนต้องนำมาพิจารณาเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งของระบบนิเวศเมืองในอนาคต
มีข้อสังเกตเชิงประวัติศาสตร์ที่สำคัญยิ่งเพื่อใช้เป็นกรณีศึกษาสำหรับคนกรุงเทพฯ โดยเมื่อเดือนมีนาคม ปี 2568 ได้เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.7 ที่มัณฑะเลย์ ซึ่งถือเป็นแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ และมีระยะห่างจากกรุงเทพฯ กว่า 1,000 กิโลเมตร แม้ระยะทางจะไกลมาก แต่พลังทำลายล้างที่ถูกส่งผ่านแผ่นเปลือกโลกกลับสร้างผลกระทบที่รุนแรงและก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาลในเมืองหลวงของไทย
ความรุนแรงในเหตุการณ์อดีตครั้งนั้นสะท้อนภาพความเสี่ยงได้อย่างชัดเจน เพราะมันสามารถทำให้อาคารสูงในกรุงเทพฯ สั่นไหวอย่างรุนแรง อาคารสูงได้รับความเสียหายหลายร้อยหลัง และส่งผลให้มีอาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินที่กำลังก่อสร้างพังถล่มลงมา บทเรียนอันเจ็บปวดและมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจเหล่านี้เป็นเครื่องพิสูจน์ชั้นดีว่า ดังนั้นรอยเลื่อนสะกายจึงเป็นรอยเลื่อนสำคัญที่ประมาทไม่ได้โดยเด็ดขาด เพราะมันมีศักยภาพเพียงพอที่จะหยุดยั้งกิจกรรมทางเศรษฐกิจของประเทศได้ในพริบตา
เมื่อประกอบกับสถานการณ์ที่วันนี้เกิดแผ่นดินไหวในตอนล่างของรอยเลื่อน ซึ่งแม้จะมีขนาดปานกลาง แต่ก็เกิดใกล้กว่าแผ่นดินไหวมัณฑะเลย์ บริบทความเสี่ยงที่เปลี่ยนไปและเข้าใกล้ตัวเมืองหลวงมากขึ้นนี้ เรียกร้องให้ทุกภาคส่วนต้องตื่นตัวขั้นสูงสุด ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและประชาชนควรเตรียมพร้อมรับมือ เนื่องจากแผ่นดินไหวเป็นภัยที่ไม่สามารถคาดการณ์ล่วงหน้าได้ การลงทุนในการออกแบบวิศวกรรมโครงสร้างที่ต้านทานแผ่นดินไหวอย่างเคร่งครัด จึงเป็นหลักประกันเดียวที่จะปกป้องเศรษฐกิจและชีวิตของผู้คนให้รอดพ้นจากภัยมืดที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้นี้
#แผ่นดินไหว #แผ่นดินไหวเมียนมา #รอยเลื่อนสะกาย #ตึกสูงกรุงเทพ #ข่าวเศรษฐกิจอสังหา #วิศวกรรมโครงสร้าง #TheReporterAsia

