มาตรการร่วมจ่าย 1.2 แสนล้านบาท “ไทยช่วยไทยพลัส” ปลุกกำลังซื้อฐานรากคึกคัก ทริสเรทติ้งประเมินดัน GDP เพิ่มขึ้น 0.4% ชี้เป็นเพียงการเปลี่ยนช่องทางการใช้จ่ายชั่วคราวสู่ร้านค้าชุมชน ขณะที่กลุ่มไฮเปอร์มาร์เก็ตสมัยใหม่อาจเผชิญแรงกดดันด้านยอดขายในระยะสั้น แต่ย้ำชัดไม่กระทบต่ออันดับเครดิตในระยะยาว
วิเคราะห์มาตรการร่วมจ่าย 1.2 แสนล้านบาทกับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย
มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจล่าสุดภายใต้โครงการ “ไทยช่วยไทยพลัส” ซึ่งเป็นโครงการร่วมจ่ายรูปแบบใหม่ของภาครัฐ ได้รับการประเมินจาก บริษัท ทริสเรทติ้ง จำกัด ว่าจะส่งผลกระทบต่อภาคธุรกิจและอันดับเครดิตในวงที่จำกัด โดยมาตรการนี้มีวัตถุประสงค์หลักในการช่วยบรรเทาภาระค่าครองชีพของครัวเรือนที่ยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูง ควบคู่ไปกับการสนับสนุนผู้ค้ารายย่อยและร้านค้าในชุมชนทั่วประเทศเป็นหลักในช่วงระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกันยายน พ.ศ. 2569 นี้
จากการประเมินของทริสเรทติ้งระบุว่า โครงการดังกล่าวจะช่วยเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP ได้ประมาณ 0.4% ซึ่งถือว่าอยู่ในวงจำกัด เนื่องจากลักษณะของโครงการเป็นการดึงให้ผู้บริโภคเปลี่ยนช่องทางการใช้จ่ายจากโมเดิร์นเทรดขนาดใหญ่ไปสู่ร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิมชั่วคราว มากกว่าที่จะเป็นการสร้างอุปสงค์หรือความต้องการซื้อใหม่ ๆ อย่างมีนัยสำคัญในระบบเศรษฐกิจ บทบาทที่แท้จริงของมาตรการนี้จึงเป็นการประคองกำลังซื้อของภาคครัวเรือนท่ามกลางสภาวะค่าครองชีพที่กดดัน
เมื่อเปรียบเทียบกับโครงการในอดีตอย่าง “คนละครึ่งพลัส” ที่เคยประกาศใช้ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2568 โครงการไทยช่วยไทยพลัสในครั้งนี้มีการปรับเปลี่ยนเงื่อนไขสำคัญ โดยภาครัฐจะเพิ่มสัดส่วนการร่วมจ่ายสูงถึง 60% และให้ผู้บริโภคจ่ายเองเพียง 40% พร้อมทั้งขยายวงเงินงบประมาณรวมสูงถึง 120,000 ล้านบาท ซึ่งมากกว่าโครงการเดิมเกือบเท่าตัว การอัดฉีดเม็ดเงินจำนวนมหาศาลนี้จะมุ่งตรงไปยังกลุ่มเป้าหมายที่เป็นประชาชนอายุ 18 ปีขึ้นไป รวมถึงมีช่องทางสนับสนุนแยกต่างหากสำหรับผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐอีกด้วย
ค้าปลีกดั้งเดิมและร้านค้าชุมชนรับอานิสงส์ตรงในระยะแรก
กลุ่มผู้ประกอบการที่จะได้รับประโยชน์โดยตรงและทันทีจากมาตรการนี้ คือกลุ่มผู้ค้ารายย่อย ร้านค้าชุมชน และร้านธงฟ้า เนื่องจากเงื่อนไขของโครงการระบุขอบเขตร้านค้าที่เข้าร่วมให้เน้นไปที่กลุ่มฐานรากเหล่านี้เป็นหลัก การกำหนดวงเงินสิทธิประโยชน์รวม 4,000 บาทต่อคน (แบ่งเป็น 1,000 บาทต่อเดือน เป็นเวลา 4 เดือน) จะกลายเป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้เม็ดเงินสะพัดเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจชุมชนอย่างรวดเร็วผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตังและจี-วอลเล็ต
การจำกัดวงเงินการใช้สิทธิไม่เกิน 200 บาทต่อวัน และกำหนดให้ยอดคงเหลือรายเดือนที่ไม่ถูกใช้ไม่สามารถยกไปใช้ในเดือนถัดไปได้นั้น ถือเป็นกลยุทธ์ที่บีบให้เกิดการกระจายรายได้และกระตุ้นการบริโภคสินค้าจำเป็นในชีวิตประจำวันอย่างต่อเนื่อง มาตรการนี้จึงตอบโจทย์ในการลดภาระค่าใช้จ่ายหมวดอาหารและสิ่งของอุปโภคบริโภคที่จำเป็นของครอบครัวผู้มีรายได้น้อยและกลุ่มเปราะบางได้เป็นอย่างดีในระยะแรกที่โครงการเริ่มมีผลบังคับใช้
อย่างไรก็ตาม ทริสเรทติ้งมองว่าการเติบโตของยอดขายในกลุ่มร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิมนี้จะเป็นเพียงสภาวะชั่วคราวในช่วง 4 เดือนของโครงการเท่านั้น พฤติกรรมการใช้จ่ายที่หลั่งไหลเข้าสู่ร้านค้าชุมชนไม่ได้หมายถึงการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างภูมิทัศน์ของอุตสาหกรรมค้าปลีกไทยในระยะยาว แต่เป็นผลจากแรงจูงใจด้านราคาที่ภาครัฐช่วยสนับสนุน ซึ่งเมื่อสิ้นสุดมาตรการในเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 พฤติกรรมการซื้อสินค้าของผู้บริโภคก็มีแนวโน้มจะกลับเข้าสู่ภาวะปกติ
ไฮเปอร์มาร์เก็ตเผชิญแรงกดดันสั้น แต่ค้าส่งและร้านสะดวกซื้อยังฉลุย
ในฝั่งของผู้ประกอบการค้าปลีกสมัยใหม่ (Modern Trade) กลุ่มธุรกิจไฮเปอร์มาร์เก็ตมีแนวโน้มที่จะได้รับผลกระทบชั่วคราวและเผชิญแรงกดดันหนักที่สุด เนื่องจากห้างค้าปลีกขนาดใหญ่เหล่านี้มีสัดส่วนรายได้หลักมาจากกลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภคที่จำเป็น และมีฐานลูกค้ากลุ่มใหญ่ที่ค่อนข้างอ่อนไหวต่อราคา เมื่อผู้บริโภคสามารถเลือกซื้อสินค้าประเภทเดียวกันในร้านค้าชุมชนโดยได้รับเงินอุดหนุนจากรัฐถึง 60% จึงเกิดการทดแทนสินค้าโดยตรงและทำให้จำนวนลูกค้าของไฮเปอร์มาร์เก็ตลดลงในระยะสั้น
สำหรับกลุ่มธุรกิจค้าส่งและร้านสะดวกซื้อกลับมีความยืดหยุ่นและได้รับผลกระทบในระดับที่จำกัดมาก โดยทริสเรทติ้งประเมินว่าธุรกิจค้าส่งอาจได้รับผลบวกเล็กน้อยด้วยซ้ำ เนื่องจากการที่ร้านค้ารายย่อยในชุมชนมียอดขายเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จะส่งผลให้ร้านค้าเหล่านั้นต้องกลับมาสั่งซื้อและสต็อกสินค้าในปริมาณมากจากผู้ค้าส่ง ซึ่งปัจจัยนี้จะเข้ามาช่วยชดเชยภาวะความต้องการซื้อที่เคยซบเซาก่อนหน้านี้ได้ในระดับหนึ่ง
ทางด้านร้านสะดวกซื้อ คาดว่าจะได้รับผลกระทบในเชิงเป็นกลางถึงบวกเล็กน้อยเช่นกัน แม้ว่าจะไม่ได้เป็นกลุ่มที่ได้รับประโยชน์โดยตรงจากมาตรการอุดหนุนของรัฐ แต่การที่สภาพคล่องในกระเป๋าเงินของผู้บริโภคโดยรวมได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้นจากโครงการนี้ จะช่วยส่งเสริมให้เกิดการเข้าร้านเพื่อซื้อสินค้าเพื่อความสะดวกสบาย หรือการตัดสินใจซื้อแบบไม่ได้วางแผนล่วงหน้าเพิ่มขึ้น ประกอบกับทำเลที่ตั้งที่เข้าถึงง่ายและความจำเป็นในการบริโภครายวัน จะเป็นเกราะป้องกันไม่ให้ปริมาณผู้ใช้บริการโดยรวมลดลง
นัยต่อเครดิตและทิศทางตลาดสินค้าฟุ่มเฟือยที่ต้องจับตา
สำหรับกลุ่มผู้ประกอบการค้าปลีกที่เน้นจำหน่ายสินค้าฟุ่มเฟือย เช่น ร้านแฟชั่น เสื้อผ้า และร้านค้าเฉพาะทางต่าง ๆ คาดว่าจะได้รับผลกระทบในเชิงเป็นกลางถึงลบเล็กน้อย เนื่องจากในช่วงที่มาตรการนี้เปิดใช้งาน เม็ดเงินและสมาธิในการใช้จ่ายของผู้บริโภคบางส่วนอาจถูกดึงหันเหไปสู่การซื้อสินค้าจำเป็นเพื่อใช้สิทธิประโยชน์ให้คุ้มค่าที่สุด ทว่าผลกระทบนี้จะไม่รุนแรงและจะเกิดขึ้นเพียงชั่วคราว เพราะยอดขายของสินค้ากลุ่มนี้ขึ้นอยู่กับระดับรายได้รวมและความเชื่อมั่นในอนาคตของผู้บริโภคมากกว่าการพึ่งพามาตรการอุดหนุนสั้น ๆ
เมื่อพิจารณาในภาพรวมด้านอันดับเครดิตและความน่าเชื่อถือทางการเงิน ทริสเรทติ้งสรุปว่าโครงการไทยช่วยไทยพลัสจะไม่ส่งผลกระทบในเชิงลบต่อปัจจัยพื้นฐานหรือความสามารถในการทำกำไรระยะยาวของผู้ประกอบการค้าปลีกสมัยใหม่แต่อย่างใด ความเสี่ยงในด้านลบของกลุ่มไฮเปอร์มาร์เก็ตสามารถบริหารจัดการได้ โดยมีบทเรียนความสำเร็จจากโครงการในอดีตที่ชี้ชัดว่า ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ยังมีฐานลูกค้าประจำที่มีความภักดีสูง จากข้อได้เปรียบเรื่องความหลากหลายของสินค้า การตั้งราคาที่แข่งขันได้ และการมีระบบออฟไลน์ผสานออนไลน์ที่สะดวกสบาย
บทสรุปของมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจในครั้งนี้จึงเป็นเพียงแรงกระเพื่อมระยะสั้นที่เข้ามาเปลี่ยนทิศทางการไหลเวียนของเงินสดในระบบการค้าปลีกชั่วคราว ผู้ประกอบการรายใหญ่ในตลาดยังคงมีความแข็งแกร่งและสามารถรักษาเสถียรภาพทางการเงินไว้ได้ ขณะที่มาตรการดังกล่าวจะช่วยทำหน้าที่ส่งผ่านสภาพคล่องและชุบชีวิตให้แก่ร้านค้ารายย่อยในระดับท้องถิ่นให้สามารถก้าวผ่านช่วงเวลาที่ค่าครองชีพพุ่งสูงไปได้อย่างราบรื่นตามวัตถุประสงค์ของภาครัฐ
#ไทยช่วยไทยพลัส, #ทริสเรทติ้ง, #หุ้นกลุ่มค้าปลีก, #เศรษฐกิจไทย, #มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ
